Niski troškovi održavanja malih hidroelektrana

U poslednje vreme digla se velika galama oko izgradnje malih hidroelektrana. Čak se organizuju i demonstracije ispred Vlade Srbije u cilju zabrane njihove izgradnje, što nema opravdanja, jer je to čist i obnovljiv energetski izvor. Subvencionisanje obnovljivih energetskih izvora (OIE) kroz određene podsticajne tarife podrazumeva da se stimuliše realizacija ovakvih projekata, koji su od strateške važnosti za državu, a čija realizacija ne bi bila moguća bez ovakvih podsticaja, zbog veoma visokih troškova nabavke sofisticirane opreme i izgradnje.

U toku trajanja podsticajnog perioda sa podsticajnom tarifom koji traje 12 godina, projekti OIE isplaćuju troškove finansiranja i izlaze na slobodno tržište sa niskim operativnim troškovima, i za razliku od konvencionalnih načina proizvodnje, na koje u velikoj meri utiču troškovi sirovine i prerade, izlaze na tržište sa daleko nižom proizvodnom, a time i prodajnom cenom električne energije. Najizraženiji uticaj na smanjenje cene električne energije imaju upravo proizvođači koji koriste hidropotencijal, zato što je tehnologija koja se koristi u ovoj proizvodnji kroz dugogodišnju primenu dostigla vrhunske performanse i izuzetnu trajnost, tako da su troškovi za remonte mnogo ređi i manjeg obima nego što je slučaj kod solarnih ili vetro proizvođača, a posebno kod termoelektrana. Posebna korist od izgradnje malih hidroelektrana je i činjenica da se time smanjuju gubici u elektrodistributivnoj mreži, s obzirom na to da se energija koju proizvode troši u njihovom okruženju.

Srbija je bila prva zemlja u Evropi koja je počela sa izgradnjom hidroelektrana. Prva hidroelektrana izgrađena u Evropi, a druga u svetu (pet godina posle Nijagarinih vodopada) je hidroelektrana „Pod gradom” u Užicu, koja je puštena u pogon 1900. godine. Druga je hidroelektrana „Vučje” kod Leskovca, puštena u pogon 1903. godine, koja je uvrštena u listu svetske baštine objekata od opšteg značaja za razvoj i istoriju elektrotehnike. Najveću zaslugu za izgradnju ovih hidroelektrana imao je profesor Đorđe Stanojević, koji se smatra rodonačelnikom elektrifikacije u Kraljevini Srbiji, uz tehničku saradnju sa velikim srpskim i svetskim naučnikom Nikolom Teslom, primenjujući Teslinu tehnologiju izgradnje hidroelektrana.

U Evropskoj uniji izgrađeno je više od 24.000 malih hidroelektrana, a one se i dalje grade. Prosto je neshvatljivo da u Evropskoj uniji niko nije utvrdio da male hidroelektrane prave „ogromne štete”, a mi smo to utvrdili, pa tražimo zabranu njihove izgradnje. Nisu njima Alpi i druga planinska područja manje važni nego što su nama važne naše planine.

Radislav K. Jahura,
dipl. građ. inž.