Obnavlja se spomen-kompleks Milunki Savić

Jošanička Banja – Prvi spomenik heroini Velikog rata Milunki Savić, podignut 1995. godine u Jošaničkoj Banji, u blizini njenog rodnog sela Koprivnice, nedavno je obnovljen. Uz angažovanje autora spomenika Ljubiše Mančića iz Beograda sanirana su oštećenja, obavljeno je čišćenje, a radovi se nastavljaju rekonstrukcijom spomen-sobe. Naime, ispod spomeničkog postamenta postoji i soba od oko pedesetak kvadrata koja će biti rekonstruisana, zaštićena od prokišnjavanja i daljeg propadanja.

– Tu će se, objašnjava nam Dejan Koturanović, predsednik Mesne zajednice Jošaničke Banje, u sastavu stalne postavke, pored eksponata koji podsećaju na život i delo heroine nalaziti i savremena zvučna i video-oprema, uz koju posetioci mogu odgledati kraći film i dobiti brojne informacije o Milunki Savić, njenim ratnim i mirnodopskim podvizima, kao i podsećanje na zbivanja u Velikom ratu – kaže Koturanović.

On napominje da će ovaj posao biti okončan krajem ove godine, a novac od oko osam miliona dinara dobijen je iz kase resornog ministarstva i opštine Raška.

Koturanović nas još podseća da je 2015. godine, uz očuvanje prvobitnog izgleda i spolja i unutra, obnovljena i rodna kuća Milunke Savić, koja je bila u ruiniranom stanju. Zatim je, uz pomoć Vojske Srbije, obnovljen i put do tog objekta.

– Godinu dana kasnije, dodaje Koturanović, pokrenuli smo i manifestaciju „Dani Milunke Savić”, koja se uz zanimljiv kulturno-naučni i zabavni program održava svake godine u oktobru.

Inače, Milunka Savić, rođena je 28. juna 1892. godine u selu Koprivnici kod Jošaničke Banje. A reč je o ženi koja je u sudbonosnim trenucima Srbije stala u stroj sa muškarcima ratnicima. Obukla je pantalone, posekla kosu i, predstavljajući se kao Milun sve dok njena tajna prilikom ranjavanja nije otkrivena, ratovala od balkanskih do kraja Prvog svetskog rata.

Proslavila se kao bombaš Drinske divizije, bombaš slavnog gvozdenog puka Moravske divizije, a na Solunskom frontu je dobila čin pešadijskog narednika i postavljena je za komandira jurišnog voda.

Njoj su se divili saborci, od nje strahovali neprijateljski vojnici, a pred njom su, posle rata, uz počasni pozdrav, bile postrojene nacionalne garde i elitne jedinice savezničkih država. Odlikovana je 12 puta, a među tim priznanjima su Karađorđeva zvezda sa mačevima, orden francuske Legije časti, spomenice oslobodilačkih ratova u Prvom sveskom ratu, britanski Orden Svetog Majkla, ruski Orden Svetog Đorđa Pobedonosca... Prva je žena koja je odlikovana francuskim ordenom Ratni krst.

Ta najviša priznanja uglavnom su joj uručivali visoki inostrani vojni komandanti, poput francuskog generala Franše D’Eperea, komandanta Solunskog fronta.

Posle, u miru je živela teško, odbila je ponude da napusti Srbiju i živi udobno, shodno zaslugama u Francuskoj. A, pored svoje kćerke i tri usvojene, othranila je i podigla još tridesetak siročadi.

Od države Srbije jedva je, pred kraj života, a umrla je oktobra 1973. godine, dobila pristojan mali stan, pošto je prethodno dugo živela u trošnoj kući na periferiji Voždovca i radila kao čistačica u jednoj tadašnjoj banci i privatnoj kafani.