Amerika jača vojne veze s Grčkom

Od našeg dopisnika
Atina – Sjedinjene Američke Države jačaju svoje vojno prisustvo u Grčkoj. Ova dva NATO saveznika šire zajedničke aktivnosti u grčkim vojnim bazama i objektima u Larisi, Volosu i Aleksandrupolisu na severu zemlje.

Sporazumom o širenju vojne saradnje između Atine i Vašingtona, koji je ratifikovao grčki parlament, dogovoreno je i poboljšanje infrastrukture i opštih uslova na svim objektima, kao i u vojno-pomorskoj bazi SAD u zalivu Suda na Kritu. Grčka je već uložila znatna sredstva u obnovu objekata u Aleksandrupolisu. Izgrađeni su novi dokovi i pristanište, što će se vrlo brzo isplatiti jer SAD imaju velika očekivanja od ove luke za svoju sredozemnu flotu. Kako je konstatovao nemački „Handelsblat”, Aleksandrupolis simbolizuje smenu prioriteta u američkoj politici u Sredozemlju jer je početkom pedesetih godina prošlog veka Turska bila najvažniji bezbednosni partner Amerike u tom delu sveta dok danas, kao posledica politike turskog predsednika Redžepa Tajipa Erdogana i njegovog zbližavanja s Moskvom, Grčka postaje mnogo važniji igrač.

„Što se više Erdogan udaljava od Zapada, Grčka postaje važnija za Vašington”, ocenjuje „Handelsblat”.

Za to je mnogo potvrda: susret grčkog premijera Kirijakosa Micotakisa i američkog predsednika Donalda Trampa u Vašingtonu, poseta državnog sekretara SAD Majka Pompea Atini, gde je on izjavio da je „Grčka stub stabilnosti i bezbednosti u regionu”, uz konstataciju da odnosi dveju zemalja „nikada nisu bili tako čvrsti kao danas”, i, konačno, sklapanje novog vojnog sporazuma Grčke i Amerike. Jenjava antiamerička retorika iz sedamdesetih godina, kada su levičarske partije na mitinzima palile američku zastavu i uzvikivale „Zatvorite američke baze” i „Dole kapitalisti”. Zvanična Atina više ne krije da joj je jedan takav partner kakav su SAD neophodan da bi se sačuvala bezbednost u istočnom Mediteranu i ublažila opasna zategnutost u odnosima sa susednom Turskom.

Američki vojni analitičari, kako prenosi „Handelsblat”, ističu da je promena u odnosima SAD i Grčke vezana za spor s Turskom oko suverenosti nad istočnim Mediteranom. Upravo zato, kažu, Vašington treba da ojača saveznike i svoje vojno prisustvo u ovom regionu i da pripremi plan prebacivanja vojnih snaga, bombardera, „avaksa” i nosača aviona iz Turske u Grčku. Autori teksta predlažu da SAD finansijski pomogne Grčku da modernizuje lovca F-16, čak da otvori i mogućnost da grčka avijacija dođe u posed F-35 i da što više koristi vojne baze na grčkoj teritoriji.

Baza Suda, nedaleko od Hanje na grčkom ostrvu Krit, jedina je američka baza u Sredozemlju koja može da primi nosače aviona. Posle potpisivanja sporazuma o vojnoj saradnji sa Grčkom, SAD može da koristi još dve avio- baze, u Larisi i kod Volosa. Baza u Aleksandrupolisu biće nova baza za američku sredozemnu flotu, a verovatno, kako kažu u Vašingtonu, i centar za operacije na Balkanu i u istočnoj Evropi. Podvlači se idealan položaj Aleksandrupolisa, na nacionalnoj magistrali koja povezuje istočni i zapadni deo Grčke, kao i na železničkoj maršruti iz Soluna u Tursku. Druga pruga vodi u Bugarsku, koja je jedan od najvažnijih saveznika SAD u jugoistočnoj Evropi.