Srpske škole u Peći

Srba, srpske dece i srpskih škola u Peći bilo je vekovima unazad. Ruski konzul u Sarajevu, istoričar i putopisac Aleksandar F. Giljferding koji je posetio Peć 1857. godine zapisao je tada da je u Peći bilo srpskih škola i pre i posle seoba Srba 1690. godine. U tursko vreme, u 19. veku je u Peći osnovana srpska škola 1817. godine pri crkvi, a gradska muška srpska škola osnovana je 1840. godine. Srpske škole su tada finansirali imućni Srbi iz Peći , zanatlije , trgovci. Tada je Giljferding zapisao da žensku školu u Peći pohađa 40 devojčica, da takve škole „ne postoje u celoj Bosni i Hercegovini” i da u Sarajevu srpski bogati trgovci ne žele ženske škole, jer „devojka čim nauči čitati i pisati, prvo će momcima slati ljubavna pisma”.

U Peći, ugledni zanatlija Rista Avramović osnovao je u svojoj kući 1854. godine prvu srpsku žensku školu koju je pohađalo 27 devojčica. Iduće godine, Turci su spalili Ristovu  kuću i školu, ali ih je Rista obnovio, pa je ova škola nastavila sa radom u 20. veku.

Srpske škole u Severnoj Metohiji detaljnije je opisao Mihailo J. Bojičić u svojim knjigama „Školstvo u Metohiji u 19. i 20. veku” (Beograd, 2017.) i „Biografije srpskih nastavnika u Metohiji u 19. i 20. veku” (Beograd, 2016.) Ove knjige su od fundametalnog državnog i nacionalnog značaja, kao i dokaz da je u Peći i Metohiji oduvek bilo Srba i srpske dece. Iz Peći su Srbi proterani 1999. godine, danas ih tamo u gradu nema, a ima evo dvadesetak godina samo priča političara o povratku izbeglih i raseljenih lica. To je rezultat ovog „demokratskog” i „civilizovanog” vremena.

Prof. dr Branislav Nikolić
Novi Beograd