Srbi koji su dobili Oskara

Među tri hiljade dosadašnjih dobitnika ugledne filmske nagrade Oskar, koju od 1929. godine dodeljuje Akademija filmskih umetnosti i nauka Sjedinjenih Američkih Država, bilo je i sedam Srba. Karl Malden (pravo ime Mladen Sekulović) ovo prestižno priznanje dobio je 1952. godine za najbolju sporednu mušku ulogu u filmu „Tramvaj zvani želja”. Bio je nominovan za Oskara i 1954. za ulogu u antologijskom filmu „Na dokovima Njujorka”. Umro je 2009. u 97. godini života.

Dušan Vukotić, filmski reditelj, scenarista, animator, profesor na Filmskoj akademiji u Zagrebu i član Crnogorske akademije nauka i umjetnosti, Oskara je dobio 1962. za najbolji kratki animirani film „Surogat”. On je bio prvi Srbin rođen van SAD koji je dobio ovu nagradu. Preminuo je 1998. u Zagrebu.

Kao četrnaestogodišnjak Užičanin Stojan Stiv Tešić je sa roditeljima otišao u SAD. Živeli su u Čikagu, Indijana, gde je kasnije i diplomirao na Univerzitetu Indijana, na odseku za slavistiku i rusku književnost. Pisao je za pozorište i film, a za scenario za film „Breaking Away” („Četiri prijatelja”) dobio je Oskara 1979. godine. Po njegovoj želji jugoslovenska premijera tog filma održana je u Užicu. Umro je u 53. godini, u Sidneju, Nova Škotska, u Kanadi.

U istoj 1979. godini Oskarom je ovenčan i Zoran Pešić, rođeni Zemunac, koji je odrastao u Prokuplju. Ugledno priznanje dobio je za specijalne efekte u filmu „Supermen” Ričarda Donera, a tada je stekao i nadimak „Čovek koji je naučio Supermena da leti”. Način na koji je uspeo da prikaže letenje na velikom platnu po njemu je nazvan „zoptic”. Sarađivao je i na kultnom filmu Stenlija Kjubrika „2001. Odiseja u svemiru”.

Inovator na polju filmske kamere, inženjer optike i elektronike Mirko Kovačević, dobio je Oskara 2007. godine za FI+3 sistem koji reguliše tri funkcije svakog objektiva na filmskim kamerama. Nagradu je na 79. dodeli podelio sa kolegom Hauardom Prestonom.

Godinu dana posle Mirka Kovačavića, Oskara za tehničko dostignuće 2008. dobio je i profesor dr Dejan Ilić, naučnik iz oblasti fizičke hemije, mikroračunarstva, elektronike i profesor Univerziteta u Gracu, rodom iz Selevca kod Smedereva. Reč je o proizvodu „arimaks” koji daje svetlo uz čiju pomoć mogu da se uoče detalji koji običnom oku nisu vidljivi. Proizvod se primenjuje u filmskoj industriji, ali i u medicini, automobilskoj industriji, kod sigurnosnih sistema…

Đorđe Milašinović, kao član ekipe, nagrađen je Oskarom za vizuelne efekte u ostvarenju „The Jungle Book” 2017. godine. To je bio njegov prvi projekat a nakon toga radio je na nekim od najskupljih i najpoznatijim filmovima – „Osvetnici – Rat beskraja”, „Pirati sa Kariba – Salazarova osveta”, „Planeta majmuna – Rat”.

Jovan Popović,
Beograd