Košava ledi kosti, ali čisti vazduh

Šta god rekli modni kritičari, Beograđani su ubeđeni da je za ove dane pravi odevni izbor – samo skafander. Jer, ko god da se juče obreo na ulici osetio je da je bilo kakva druga garderoba potpuno nemoćna da zaustavi udare košave. Srećni su bili i oni koji su se u doba ograničenog kretanja malo ugojili pa u džepovima nisu morali da nose kamenje kako ih vetar ne bi oduvao sa gradskih ulica.

Šalu na stranu, ali jasno je da je stara prijateljica našeg grada stigla i već počela da ledi kosti i bičuje višespratnice. Ne šali se ni najmanje, a kako najavljuju meteorolozi, i narednih dana biće neumoljiva. Republički hidrometeorološki zavod oglasio je narandžasti meteoalarm, pošto će, kako upozoravaju, u toku prve dekade decembra u košavskom području duvati jak jugoistočni vetar sa najjačim udarima na jugu Banata. Na području Beograda, najavio je RHMZ, do 9. decembra, očekuju se udari košave brzine do 60 kilometara na čas.
Ali, tome se od nje nekako i nadamo. Jer i sam naziv „košava” poreklom iz turskog jezika bukvalno znači „brz vetar” pa ukazuje šta nas sa njim čeka. Drugujemo svake jeseni i zime, i može se reći da ga doživljavamo i kao simbol Beograda, iako zapravo i nije specifičan samo za naš grad.

Jer, kako kaže dr Vladimir Đurđević, profesor Instituta za meteorologiju pri Fizičkom fakultetu, udari košave najjači su u Vršcu, odnosno u oblasti južnog Banata. Zato i ne čudi podatak da je ovaj vetar u tom gradu juče duvao brzinom od čak 116 kilometara po času.

– Košava je lokalni vetar jer da nije Đerdapske klisure, ne bi bilo ni nje. Ona nastaje kada vetar, najčešće iz jugoistočnog pravca prolazi kroz klisuru i tako dolazi do efekta njegovog pojačavanja. Pošto vazduh prolazi kroz uzak prostor to doprinosi da pri izlasku iz njega dobija veću brzinu. Tako dolazi do stvaranja jakog vetra koji značajno po jačini odstupa od ostalih vetrova na našem području – objašnjava Đurđević.

Beograđani su dobro upoznati sa košavom. Opevali su je u pesmama, stavili u nazive filmova, firmi, televizija, restorana... a naravno, kako to obično biva, oko nje ispleli i različita verovanja. Jedno od najpoznatijih je, da kada duva, duva ili tri, ili sedam ili 21 dan.

– To pravilo je narodno verovanje koje ne može da se potvrdi podacima. Da bi duvao jugoistočni vetar, potrebno je da se polje visokog pritiska nalazi istočno od Srbije. U meteorologiji to zovemo anticiklon i reč je o cirkularnom sistemu koji je spor i trom i polako se razvija i premešta. Zato se obično duže zadržava iznad nekog područja pa košava obično uvek traje više dana – ilustruje dr Đurđević.

Podaci kažu da je jedna od najdugotrajnijih košava zabeležena 1972. godine. Počela je u februaru i neprekidno duvala čak 31 dan. Pamti se i da je ovaj vetar najjače šibao u oktobru 1976. godine, dostižući brzinu od gotovo 130 kilometara na čas.

Narandžasti meteoalarm koji je trenutno na snazi upozorava na opasne vremenske pojave koje mogu prouzrokovati materijalnu štetu i biti opasne po ljude i životinje. Uz to, zna se i da ovaj vetar negativno utiče na meteoropate, kao i da ga ne vole ni vozači, ni dame sa sređenim frizurama, Beograđani koji drže saksije sa cvećem na terasama, kao ni radnici komunalnih službi.

Ali, košava nam, pogotovo ovih dana kada sve više pričamo o zagađenju vazduha, donosi i mnogo koristi.

– Svaki vetar utiče na smanjenje aerozagađenja jer kad god dune malo jače vrednosti štetnih materija se smanje. On omogućava da se vazduh u prizemlju koji je zagađen pomeša sa vazduhom na visini koji je čist i tako dolazi do razređivanja zagađenja u nižim slojevima atmosfere. Kad vetrovi jako duvaju na visini, to zagađenje koje se prenese na visinu može da putuje i hiljadama kilometara dalje od nas, tako da ga poneki put jaki vetrovi nose i u Mađarsku, Hrvatsku, Austriju... Košava je prilično jak vetar pa je zato i najefikasnija. Ona prizemne slojeve najbrže očisti od zagađenja, odnosno zagađenje iz tih slojeva premesti dalje – zaključuje dr Vladimir Đurđević.

Jak vetar izvaljivao stabla iz korena

Zbog jakog vetra, ekipe JKP „Zelenilo – Beograd” imale su od srede uveče do juče popodne dosta posla. Za skoro 24 sata uklonili su izvaljena stabla i polomljene grane sa 17 lokacija. Veći deo intervencija urađen je na privatnim posedima i površinama koje nisu u sistemu održavanja ovog preduzeća.

– U toku dežurstva, u noći između srede i četvrtka operativni tim za hitne intervencije uklonio je prelomljena stabla i grane na četiri lokacije. Na dva mesta delovi stabala pali su na elektrovodove, a u Ulici Bana Ivaniša stablo je palo preko dva automobila. U toku jučerašnjeg dana naše ekipe su intervenisale na 13 mesta – rekli su u „Zelenilu”.

U Sibničkoj ulici se iz privatnog dvorišta izvalilo stablo i naslonilo na elektrovodove. Slična situacija dogodila se i u Južnom bulevaru gde je iz privatnog dvorišta deo kiselog drveta pao preko vodova. U Ulici Grge Andrijanovića izvalilo se stablo na neuređenoj površini. Na Zrenjaninskom putu ekipe ovog preduzeća isekle su drvo koje se iz privatnog dvorišta nakrivilo ka ulici i pretilo da padne. U Gramšijevoj ulici i na Savskom nasipu na Novom Beogradu sa površina koje nisu u sistemu održavanja „Zelenila” ekipe ovog preduzeća uklonile su više izvaljenih stabala...

– Slučajeve oborenih, prelomljenih ili oštećenih stabala koja mogu ugroziti bezbednost i naneti materijalnu štetu sugrađani mogu prijaviti Centru za informisanje našeg preduzeća radnim danom od 7.30 do 15.30 časova na broj telefona 2630-506, a posle tog vremena našoj dežurnoj službi na broj 2650-683. Pozivanje dežurne službe moguće je i preko gradskog Centra za obaveštavanje, dežurne inspekcije i MUP-a – istakli su u „Zelenilu”.

B. V.