Balkan na zapadu

Termin „zapadni Balkan” nije se u geografskom smislu pominjao takoreći do početka ovog veka, kada su ga utemeljile određene institucije Evropske unije u Briselu radi geopolitičkih potreba unije. Danas se, pak, ova jezička kovanica uveliko koristi u međunarodnoj diplomatiji, pa se, bez nekog podozrenja, skoro sasvim odomaćila i u nas. Međutim, i dalje dosta običnog sveta nema jasnu predstavu na koji prostor i koje države se ovaj pojam odnosi. Na osnovu samog naziva obično se misli da su to zemlje koje se nalaze na zapadnom delu Balkanskog poluostrva. A da to nije sasvim tako, svedoči primer Hrvatske, koja je najzapadnija balkanska država, pa je ipak izuzeta iz ovog novokomponovanog regiona. Poznato je da ovi naši susedi, otkako su dobili svoju samostalnu državu, stalno ističu da nisu „Balkanci” i jako se srde ako ih neko nazove tim imenom, pa su možda i to imali u vidu njihovi saveznici u Briselu.

Nasuprot tome, Albanija, koja geografski leži u celini na jugu Balkana, u ovom slučaju preseljena je daleko na zapad. Isto važi i za njenu susetku Makedoniju, kojoj bi po tome više priličio naziv Zapadna nego Severna Makedonija. I još nešto: ako imamo zapadni, logično je da bi trebalo da postoji i južni i istočni Balkan s odgovarajućim prostorima i narodima, a posebno bi bilo zanimljivo znati na koji način i od kojih teritorija i država bi Evropska unija oformila po svom „receptu” region koji bi se zvao severni Balkan.

No, bez obzira na geografske i druge anomalije, sigurno je da će kovanica „zapadni Balkan” nesmetano cirkulisati u političkom rečniku dokle god u Evropsku uniju ne uđu sve zemlje na koje se ovaj termin odnosi. A to su: Srbija (bez Kosmeta) s površinom od 77.474 kvadratna kilometra i 7.147.000 stanovnika, zatim Bosna i Hercegovina (51.129 i 3.531.159), Crna Gora (13.812 i 625.266), Albanija (28.748 i 2.831.741), Makedonija (25.713 i 2.062.000) i samozvana republika Kosovo (10.908 i 1.739.825).

Dakle, sve zajedno, to je teritorija od 207.784 kvadratna kilometra ili blizu 40 odsto površine Balkanskog poluostrva, s ukupno 17.936.991 stanovnikom „Zapanobalkancem”. Uzgred da napomenemo da je nekadašnja Jugoslavija uoči svog raspada imala, prema Statističkom godišnjaku za 1991. godinu, 23.528.230 stanovnika i površinu od 255.804 kvadratna kilometra.

Sveta Jokić,
Beograd