Ponovo se grade hramovi u Banatu

Zrenjanin – Na razglednicama koje su nekada bile jedno od glavnih sredstava komunikacije, a kada je reč o ravničarskim naseljima, dominirali su crkveni tornjevi kao njihovo glavno obeležje. Hramovi Srpske pravoslavne crkve u Banatu počeli su intenzivno da se grade nakon Velike seobe Srba 1690. godine. Za podizanje pravoslavnih sakralnih građevina bila je posebno zainteresovana tadašnja Austrija, kako bi Srbi poslužili da se pravi brana protiv prodora Turaka sa juga. SPC je tada po srspkim selima u Banatu gradila monumantalne i impresivne građevine. Posle tog vremena gradnja crkava SPC je skoro zamrla, a na području Zrenjanina oživela je protekle decenije.

Tokom poslednje decenije na teritoriji grada Zrenjanina, u samom gradu i u naseljenim mestima, obnovljeno je, izgrađeno ili se gradi više pravoslavnih hramova. Zahvaljujući angažovanju Eparhije banatske, mnogobrojnih donatora i darodavaca, kao i grada Zrenjanina, koji svake godine izdvaja određena sredstva za aktivnosti svih verskih zajednica, iz temelja su podignuta dva nova hrama u Zrenjaninu i pet u naseljenim mestima. To su prvi novi pravoslavni hramovi posle više od dva veka, a ono što im je zajedničko, osim obnove duhovnosti i sabornosti, jeste da su u pitanju objekti koji su izgledom i arhitekturom promenili vizure naselja u kom su podignuti, kaže Miodrag Grubački, koji se dugo bavi istarživanjem arhitektonskih vrednosti na ovom području i hronikom i njihovog nastajanja.

Prema njegovim rečima, u novije vreme u Zrenjaninu su izgrađeni hramovi Vaznesenja Gospodnjeg, u naselju „Bagljaš” i Svetog oca Nikolaja, u naselju „Zeleno polje”. Hram Svetog oca Nikolaja, zadužbinu arhitekte Vojislava Devića, osveštao je počivši patrijarh srpski Irinej 14. jula 2018. godine. Hram je u potpunosti završen u roku od tri godine, 2015‒2018, a trenutno se izvode radovi na izgradnji parohijskog doma, u porti hrama. Na hramu Vaznesenja Gospodnjeg takođe su završeni svi građevinski radovi i prošle godine počelo je parterno uređenje prostora i platoa oko hrama. Urađene su pristupne staze i popločane behatonom, postavljena dekorativna rasveta i uređena unutrašnjost, preostalo je da se oslika ikonostas.

U seoskim naseljima, posebno je impresivan hram Svete velikomučenice Marine – Ognjene Marije u Lazarevu, koji se intenzivno gradi. Projektovan je po uzoru na srpske srednjovekovne manastire, a kada se završi biće jedan od najvećih i najlepših u Banatu, sa dva tornja – zvonika i kupolama visine 17 metara. Tri zvona hrama osveštao je episkop banatski Nikanor 2011. godine, a krst hrama na centralnoj kupoli maja 2019. godine.

U veoma kratkom roku, kada je izgradnja hramova u pitanju, za samo nešto više od dve godine, od temelja do okončanja svih građevinskih radova podignut je hram Svete Trojice u Knićaninu. Ovih je dana završeno i parterno uređenje prostora oko crkve, a pristižu i segmenti ikonostasa i očekuje se njegovo skorašnje kompletiranje. Hram je ovom selu na obali Tise dao nove vizure, a meštani su u svom parku dobili prostor za saborovanje i boravak u njegovom okruženju.

Pored pobrojanih, još tri hrama počela su da se grade iz temelja ‒ hram Svetih Otaca sedmog vaseljenskog Sabora u Kleku, hram Svetog despota Stefana Lazarevića u Banatskom Despotovcu i hram Svete Trojice u Lukinom Selu. Hram u Kleku osveštan je 2016. godine, a u toku su radovi na izgradnji impresivnog, 25 metara visokog zvonika, čime će u potpunosti biti završena gradnja i ove bogomolje. Gradnja hramova u Banatskom Despotovcu i Lukinom Selu odvija se nešto sporijim tempom, ali su u oba slučaja građevinski radovi odmakli i završetak će zavisiti od priliva sredstava.