Crkveno ujedinjenje i mitropolit Mitrofan Ban

Mitropolit crnogorski Mitrofan Ban (1841–1920) bio je predsednik Središnjeg arhijerejskog sabora (1919/20), kao vrhovnog upravnog organa, prilikom sprovođenja drugog ujedinjenja sa Srpskom pravoslavnom crkvom. Ko je i kakav je bio Mitrofan Ban, koji je za mitropolita Crne Gore, Brda i Primorja hirotonisan 18. aprila 1885. godine u Rusiji, u Sankt Peterburgu, vidi se iz njegove Uskršnje poslanice (1919). Duboko je poštovao svetovnog gospodara Crne Gore kralja Nikolu, ali su mu Crkva i njen poredak bili još više na srcu i na savesti. Ne samo njih dvojica, nego i celokupno sveštenstvo Mitropolije crnogorske, kao i narod, prihvatili su sa oduševljenjem ujedinjenje Mitropolije i drugih episkopija u Pećku patrijaršiju 1920. godine. Sam kralj Nikola iz izgnanstva je čestitao ujedinjenje, jedino je negodovao što se to dogodilo u Sremskim Karlovcima, a ne u njegovoj Peći!

Zašto današnji „autokefalisti” u Crnoj Gori ne traže autokefalnost od barske nadbiskupije, koja je na taj stepen uzdignuta u dukljansko-zetska vremena od pape? Ako su istinski za pravoslavlje, onda neka poštuju vekovni poredak i ustrojstvo Istočne crkve. Ako su za Rimsku crkvu, zašto joj pošteno ne priđu? Ako nisu ni za jednu ni za drugu crkvu, onda neka za svoju plemensku crkvu ne proglašavaju za „autokefalnu”, a još manje za „crnogorsku”, jer takve, na takvim temeljima i sa takvim suženim horizontima i načelima u Crnoj Gori nije nikada bilo – kako je stalno podsećao blaženopočivši mitropolit Amfilohije. Pored doskorašnjih raskola i omraza, koje su se neretko pretvarale na delu u nacionalno ludilo bratoubilaštva, time se stvara još jedan najopakiji raskol, koji ugrožava samu srži i svetinju Crne Gore. Dosad se niko nije usudio da to učini, pa čak ni najveći posleratni bogoborci, danas oličeni u nekakve komite, na čelu sa aktuelnim predsednikom države. „Zar je palo u dio ovom pokolenju da na sebe navuče to strašno prokletstvo cepanja nešivenog hitona Hristovog”, pitao se visokopreosvećeni vladika, jer je davno rečeno – ko razbija Crkvu božju, razoriće njega sam Bog!

Milutin Osmajlić,
Beograd