Obrazovani sve češće traže posao u Evropi

Uprkos pandemiji virusa korona, više od 40.000 građana Srbije dobilo je tokom 2020. godine prve boravišne dozvole u zemljama Evropske unije, a najviše ih danas živi ili radi u Nemačkoj, govore najnoviji podaci Evropske agencije za statistiku. Kako se navodi u saopštenju Evrostata, reč je o dozvolama koje zemlje članice Evropske unije izdaju državljanima zemalja koje nisu u uniji – najčešće zbog zapošljavanja, spajanja porodica i obrazovanja. Ove boravišne dozvole nemaju veze s poslovnim ili turističkim posetama za koje, u skladu s viznom liberalizacijom, nije potrebna posebna dozvola ukoliko poseta traje do 90 dana.

Brojke, naime, pokazuju da su tokom prošle godine 40.872 građanina Srbije dobila prve boravišne dozvole u EU. Nemačka je i dalje najpoželjnija destinacija za emigraciju, o čemu svedoči i 15.385 izdatih boravišnih dozvola, a za njom slede Hrvatska, koja je samo tokom prošle godine izdala 7.360 dozvola za boravak, Austrija (3.276), Slovenija (2.497) i Slovačka (2.300). U ove brojeve ne ulaze radnici „na crno”, koji po tri meseca borave i rade u nekoj od zemalja Evropske unije, vraćaju se u Srbiju kako ne bi prekoračili trajanje „turističke” vize, da bi potom ponovo otišli u EU da rade.

U Evrostatovom izveštaju navodi se da je boravišne dozvole u EU prvi put dobilo i više od 30.000 stanovnika Kosova, od kojih polovina danas živi u Nemačkoj. Spoljne migracije nisu karakteristične samo za našu zemlju – tokom protekle godine više od 35.000 građana Bosne i Hercegovine dobilo je boravišne dozvole, a najveći broj (oko 11.600) preselio se u Hrvatsku, oko 9.000 otišlo je u Nemačku, dok je 8.500 njih emigriralo u Sloveniju. Građanima Albanije odobreno je više od 37.000 prvih boravišnih dozvola, najviše u Italiji, Nemačkoj i Grčkoj, a državljanima Severne Makedonije više od 16.000, od čega polovina u Nemačkoj.

Demografska statistika kaže da 32 od 233 države na svetu beleže pad broja stanovnika, a 18 zemalja ima negativan prirodni priraštaj. Poražavajuća je činjenica da se od tih 18 država, samo 13 se suočava i s negativnim prirodnim priraštajem i s migracijama, a među njima se nalazi i Srbija

Činjenica da je samo tokom protekle godine više od 40.000 stanovnika Srbije otišlo iz zemlje potvrđuje nevesele prognoze UNDP-a da je Srbija jedna od deset zemalja sveta u kojima se broj stanovnika smanjuje najvećom brzinom. Ako se ima na umu da je samo na osnovu negativnog prirodnog priraštaja Srbija za deset godina izgubila 384.858 stanovnika, da je u prethodnoj godini umrlo skoro duplo više ljudi nego što se rodilo, a da se više od 40.000 iselilo, postaje jasnija prognoza demografa i statističara da dnevno gubimo 260 stanovnika. Demografska statistika kaže da 32 od 233 države na svetu beleže pad broja stanovnika, a 18 zemalja ima negativan prirodni priraštaj. Poražavajuća je činjenica da se od tih 18 država, samo 13 se suočava i s negativnim prirodnim priraštajem i s migracijama, a među njima se nalazi i Srbija. Iako ne postoje precizni podaci o spoljnim migracijama, procene govore da se u prethodnoj deceniji iz Srbije iselilo oko 300.000 osoba, uglavnom mlađih od 40 godina, a doselilo oko 150.000 osoba – uglavnom onih koji su ostvarili penziju u inostranstvu.

Nisu samo spoljne migracije povod za brigu – podaci Republičkog zavoda za statistiku upozoravaju da su interne migracije na relaciji selo–grad ispraznile cela naselja u Srbiji, a najveće smanjenje stanovništva registruje se u regionu Jugoistočne i Zapadne Srbije. Brojke govore da je region Šumadije i Zapadne Srbije u proteklih godinu dana „smanjen” za 18.192 ljudi, dok je u regionu Južne i Istočne Srbije evidentiran pad od 17.100 stanovnika.

Procene Populacionog fonda Ujedinjenih nacija i Programa za razvoj UN svedoče da će direktna posledica odliva mozgova u naučnim, tehnološkim i inovacionim sektorima za Srbiju značiti gubitak od oko devet milijardi dolara. Istraživači Univerziteta Harvard i Brukings instituta, koristeći podatke pretraživača naučnih publikacija „Majkrosoft akademik”, došli su do saznanja da je u poslednjih 20 godina Srbiju napustilo devet odsto naučnih istraživača koji su već imali objavljene naučne radove u zemlji. Njihove procene govore da izvan granica Srbije trenutno živi oko 750 hiljada srpskih migranata, a ovaj broj uključuje samo ljude koji su se preselili iz Srbije, a ne generacije koje su rođene u stranoj zemlji, a izjašnjavaju se kao Srbi. Najveći broj migranata živi i radi u Nemačkoj i Austriji, a skoro trećina ima fakultetsko obrazovanje, što znači da prosečni srpski iseljenik ima više obrazovanje od prosečnog stanovnika Srbije.