Laža i paralaža

Nažalost, ni "Podvala" Lasea Halstroma nije od one vrste filma koja je u stanju da uzburka tekući, standardno učmali, bioskopski repertoar, ali može delimično da zadovolji gledaoca željnog filmskih priča nastalih na osnovu istinitih ličnosti i događaja. A ova je jedna od njih.

Ričard Gir glumi Kliforda Irvinga, američkog pisca osrednjeg uspeha, koji je 1971. godine napisao lažnu biografiju Hauarda Hjuza, ubedivši sve oko sebe ne samo da je Hjuzov prijatelj već i da mu je ekscentrični bilioner koji je tada živeo u potpunoj izolaciji, raspuštene kose i s praznim kutijama od papirnih maramica na nogama umesto cipela, lično diktirao priču o svom životu. Nasevši na prevaru, plativši ogroman avans i objavivši knjigu kao autentičnu, jedna od najmoćnijih izdavačkih kompanija "Mekgro Hil" doživela je izdavačku blamažu veka. Slatkorečivi pisac-prevarant odslužio je dvogodišnju zatvorsku kaznu, vratio primljeni novac i objavio ispovest po kojoj je Vilijem Viler napisao scenario za film "Podvala".

Po unapred utvrđenom receptu o smesi rediteljsko-evropskog slobodnog duha u tretiranju političkih konotacija, sa američkom ritmičnom tehnikom pričanja priče, producentska kuća "Miramaks" režiju je, nimalo slučajno, poverila Laseu Halstromu ("Život nema pravila" , "Čokolada",  "Luka ljubavi", "An Unfinished Life", "Kazanova"). Ovakva smesa dopunjena je "začinima" iz Niksonove ere političke korupcije, a procena je bila da će se Halstrom u svemu ovom dobro snaći jer su komično-mračni lavirinti opsesije i prevare njemu poznat teren. Ovog švedskog autora sa već podužim radnim stažom u Americi-Holivudu, producenti uglavnom i angažuju kada procene da je filmu potrebno dodati malo evropskog šmeka u dramskim zapletima po uzorima na film noar, mada je on karijeru zapravo započeo kao reditelj oštroumnih švedskih komedija ("Moj pseći život").

Kako bilo, tek u slučaju "Podvale" uspeh je na svim planovima (uključujući i Gira u glavnoj ulozi) osrednji i polovičan. Ova priča je imala potencijal da dobro odslika opštu šizofreniju Amerike 70-ih: besneo je rat u Vijetnamu, trajale antiratne demonstracije, cvetala njujorška izdavačka industrija, razvijao se pop-art pokret, vladao Nikson, nazirala se afera Votergejt..., ali on niti je vešto upotrebljen niti do kraja iskorišćen. Sve je ostalo na nivou laže i paralaže, loše skrojenog carevog odela i klizave psihologije glavnog junaka, besramnog, bestidnog lažova-pisca Kliforda Irvinga, po čemu film neustrašivo gazi.

Irving kreće u avanturu pisanja lažne biografije, a čitav taj događaj praćen je povremenim upadicama o odnosu sa ženom-slikarkom (Marša Gej Harden) i bivšom ljubavnicom, amoralnom glumicom u pokušaju (Žuli Delpi), čime je načinjen pokušaj da se otvori i tema ličnog poverenja i izdaje i učvrsti lik glavnog junaka. Treći krak sveukupne priče drži se sa najvećom dozom sigurnosti i odnosi se na Irvingovog najboljeg prijatelja i saučesnika u prevari, lojalnog pisca-istraživača Dika Saskinda u vrsnom tumačenju Alfreda Moline. Neki od uspešnijih delova filma pristižu iz trenutaka nepoverenja izdavača u Irvingovu fantastičnu ponudu. To su ujedno retki momenti komičnog, i retke scene u kojima sve funkcioniše kao dobro navijen sat.  Poslednji deo filma sugeriše da je i sam Irving bio žrtva prevare od strane čoveka o kojem je pisao knjigu a da ga nikada lično nije sreo ili video. U filmu se sugeriše da je Hjuz iskoristio Irvinga, spekuliše se da je njegova knjiga pojačala Niksonovu paranoju i pokrenula aferu Votergejt...

Dakle, "Podvala" je i pokušaj da se nešto dublje istraži američko geslo "nikada nemojte dozvoliti da istina stane na put dobroj priči" i ukaže na to da su medijske prevare jedno od glavnih obeležja američke kulture kao najkraći put do slave, bogatstva ili postizanja političkog cilja. Neko bi mogao reći da je ovaj film i hrabar, jer se može dovesti u vezu sa aktuelnim trenutkom i medijskim lažima u tekućim američkim ratovima. Može, ali nategnuto. Uz mnogo dobre volje i visoku koncentraciju gledaoca.