Stan u oblacima

Zgrade koje su toliko visoke da "paraju" oblake intenzivno se grade od početka ovog veka, mada je trend solitera postao popularan još u prošlom stoleću. Pre samo stotinak godina, međutim, ljudi nisu ni sanjali da će moći da žive na sto, dvesta, ili trista metara visine od zemlje.
Težnja za visinom stara je izgleda koliko i čovek. Na to ukazuje činjenica da su još pre 4.500 godina drevni Egipćani gradili piramide čija je visina dostizala i više od 140 metara. Sredinom 16. veka u okrugu Linkoln u Engleskoj sagrađena je katedrala čiji je vrh, pre nego što se srušio, bio visine 160 metara. U naredna dva veka Starim kontinentom, ali i drugim delovima sveta po visini dominirale su uglavnom katedrale.

Uslov za pravljenje visokih zgrada u kojima bi živeo veliki broj ljudi, osim razvijene tehnologije, bio je i pronalazak lifta, u prvim decenijama 19. veka, jer je uz pomoć ove naprave bilo moguće stići do krova građevina. Prvi neboder podignut je davne 1885. godine u Čikagu, imao je danas simboličnih deset spratova i do njegovog vrha dolazilo se uz pomoć lifta. Iako se lift često kvario, ova zgrada predstavljala je pravu atrakciju za žitelje Čikaga.

U godinama koje su usledile ljudi su nastojali da podignu građevine za još koji sprat. Posle trogodišnje mukotrpne gradnje 1889. godine u Parizu je podignuta čuvena Ajfelova kula, visoka 300 metara. Ovaj toranj dugo je bio najviši na svetu.

Nove tehnike gradnje i korišćenje izdržljivog materijala omogućili su veštim neimarima da tokom prošlog stoleća podižu solitere. Jedan od njih zaparao je nebo iznad Njujorka 1930. godine. Bila je to Krajsler zgrada visoka 319 metara. Samo godinu dana ona je nosila titulu najviše zgrade na svetu, jer je 1931. godine podignut Empajer stejt bilding, jedna od najčuvenijih zgrada u Njujorku, visoka 381 metar. U Čikagu je četiri decenije kasnije podignut neboder visine 443 metra, a nedugo posle toga u američkim gradovima nicale su jedna za drugom građevine ogromnih visina. Danas se u Čikagu planira izgradnja kule Fordam Spajer koja će dostići visinu od 609 metara.

Ipak u moderno doba, najviši soliteri ne nalaze se u Americi, već u drugim delovima sveta. Trenutno je prema nekim podacima Tajpej 101, džin na Tajvanu od 508 metara, najviša zgrada na planeti. Međutim, neki stručnjaci ističu da je njega po visini već prestigao nedovršeni toranj Burj u Dubaiju, čiji je završetak izgradnje predviđen za kraj sledeće godine. Ovaj građevinski kolos od betona, čelika i stakla imaće 167 spratova, 56 liftova, a osim mnogobrojnih stanova, restorana, poslovnih centara, u njemu će biti i hotel. Prema nekim podacima gradnja ovog tornja koštaće oko milijardu dolara.

Najviša zgrada na Starom kontinentu je i dalje neboder Zapad u Moskvi sa svojih 242 metra.

D. I.