CIA i FBI želeli da „pegaz” pređe u njihove ruke

Bajdenova vlada je izraelsku firmu koja pravi ozloglašeni špijunski softver „pegaz” stavila na crnu listu, ali to nije sprečilo kompaniju sa Floride da mesecima pokušava da postane vlasnik pomenute firme u blizini Tel Aviva, i to uz podršku američke obaveštajne zajednice.

Reč je o kompaniji „L3 Haris”, koja i sama proizvodi tehnologiju za nadzor i sarađuje s američkim saveznim i državnim vlastima, posebno s Pentagonom. Kako saznaje „Njujork tajms”, pozivajući se na izvore u ovoj kompaniji, rukovodstvo je tokom pregovora s Izraelcima imalo podršku američkih službi, pa se menadžment nadao da bi mogao da sklopi posao i pored protivljenja Bele kuće. Od ugovora se odustalo prošlog meseca, kad su u Zapadnom krilu upozorili na posledice ako se nastave pregovori s izraelskom „NSO grupom”, proizvođačem „pegaza”.

Administracija Džozefa Bajdena je prošlog novembra stavila „NSO grupu” na crnu listu posle otkrića da je „pegaz” prodavan i autokratskim vladama koje su špijunirale novinare, političke aktiviste i opozicionare, kao i demokratskim vladama koje su takođe zloupotrebljavale ovaj softver. Program pristupa svim informacijama s mobilnih telefona, uključujući poruke, mejlove, fotografije i video-zapise, a da žrtva i ne mora da klikne na sumnjive linkove. Uz pomoć algoritma koji pretvara mobilne telefone u sredstvo za praćenje i snimanje, uhođene su i supruga i verenica ubijenog saudijskog disidenta Džamala Hašogija. Nakon što se zamerio dvoru u Rijadu, Hašogi je 2018. masakriran u saudijskom konzulatu u Istanbulu.

Objasnivši da „NSO grupa” krši ljudska prava i radi protiv američkih interesa, Avenija Pensilvanija je prošle jeseni zabranila američkim kompanijama da posluju s ovom izraelskom firmom, kojoj je tada onemogućeno da bilo šta nabavlja iz Sjedinjenih Država.

Rukovodstvo „L3 Harisa” ipak je verovalo da može da preskoči Bajdenove barijere jer su američke službe poput Centralne obaveštajne agencije (CIA) i Federalnog istražnog biroa (FBI) i same želele pomenuti softver, pa su ohrabrivale kupovinu. Posle upozorenja iz Zapadnog krila, kompanija sa Floride je odustala od posla s Izraelcima da ne bi stavila na kocku ugovore s američkom vladom, vredne više milijardi dolara godišnje.

U vlasništvu „L3 Harisa” su i digitalne alatke koje su 2016. poslužile američkoj vladi posle terorističkog napada u San Bernardinu u Kaliforniji. Zahvaljujući tom programu, FBI je ušao u telefon napadača, mada je „Epl”, proizvođač mobilnog, odbio da sarađuje u istrazi pozivajući se na privatnost vlasnika uređaja.

I pored sadašnjih kritika na račun „pegaza”, i američka vlada je ranije poručivala izraelski špijunski program. FBI je potvrdio da je 2019. nabavio ovaj softver, ali je odbacivao navode da ga je i koristio. CIA je godinu dana ranije obavila istu kupovinu za vladu Džibutija, koja se dovodi u vezu s mučenjem opozicionara i zatvaranjem novinara.

I NSO grupa i vlade koje od nje naručuju softver tvrde da „pegaz” služi u borbi protiv terorizma i kriminala, ali je istraživačka mreža, u kojoj su bili „Vašington post”, „Gardijan”, „Mond” i 14 drugih medija, otkrila brojne zloupotrebe. Navodilo se da je mađarska vlada prisluškivala istraživačke novinare, dok je indijska vlada nadzirala opozicionog lidera, aktivistu za prava siromašnih i člana izborne komisije. Meksiko je među prvima naručio „pegaz” da bi uhodio narko-dilere, ali se ispostavilo da su digitalno praćeni i novinari, aktivisti i vladini zvaničnici. Francuski predsednik Emanuel Makron promenio je broj telefona i mobilni posle navoda da su 14 njegovih ministara i on bili žrtve „pegaza” i to po naređenju marokanske vlade, što su tamošnje vlasti demantovale. Na meti su se našli i brojni zagovornici katalonske nezavisnosti od Španije, među njima i sadašnji regionalni premijer i trojica njegovih prethodnika.

Iako je „NSO grupa” u privatnim rukama, ne može da prodaje svoj proizvod bez odobrenja izraelske vlade. „Alati” ove kompanije igraju ulogu u državnim odnosima s inostranstvom. Tamošnja vlada je odobrila prodaju softvera Saudijskoj Arabiji, s kojom nema diplomatske odnose. Istovremeno je zabranila prodaju Ukrajini da ne bi pokvarila odnose između Izraela i Rusije zbog pretpostavke da bi Kijev probao da iskoristi „pegaz” za prisluškivanje Kremlja.