Uroš Predić na drugi pogled

U malenom Sefkerinu, u Svečanoj sali Mesne kancelarije posetioce čeka vredna izložba, zapravo samo deo bogate i sadržajno razgranate zbirke dokumentarne građe iz zaostavštine slikara Uroša Predića. Raznorodan dokumentarni materijal, do sada u izvesnoj meri nepublikovan, a rasut tokom proteklih decenija po privatnim zbirkama, objedinjen je prilježnim sakupljačkim radom i kolekcionarskom strašću Opovčanina Gorana Nikolića Neuzinskog.

Postavka donosi raznovrsnu građu i tematski raznolik, ali kolekcionarski usmeren materijal koji zahvata vremenski raspon od kraja 19. veka, poput manje poznate fotografije slikara iz mlađih dana u ateljeu tokom rada na ikoni za ikonostas, do Predićevih poznih godina, kao što je grafika sa prijateljem Lukom Mladenovićem, takođe u njegovom radnom prostoru, ali krajem četrdesetih godina prošlog veka.

– Izloženi predmeti čine samo deo zbirke i predstavljaju tek prvi izbor, neopterećen strožom tematskom selekcijom i izlagačkim konceptom. Osnova je hartija, najčešće štampani i fotografski materijal uglavnom crno-beli, ređe u boji. Znatiželjom zainteresovanog posmatrača nameće se nekoliko osnovnih podela, od kojih se ističu dva. Najpre tu je materijal neposredno vezan za umetnikovo stvaralaštvo i privatni predmeti – skreće pažnju istoričar umetnosti Dimitrije Jovanov iz Naronog muzeja u Pančevu.

Prvoj celini pripadaju reprodukcije-ilustracije u publikacijama i na razglednicama, kao što su „Orlovatski svinjar Milić”, štampane fotografije sa crtežima „Banatsko kolo”, „Isus daje vid slepima”, iz bečejske crkve, kao i fotografije pojedinačnih dela, kao što su slika „Talijanče” ikonostas i Vladičanski tron iz crkve u Bečeju. Iz nekih se može videti i kako je izgledao enterijer autorovog ateljea, ali i kako su nastajale pojedine porudžbine portreta, za šta je primer, portretisanje bračnog para Srdanović iz Pančeva.

Drugu celinu čine fotografski materijal koji prati Predićeve susrete sa savremenicima, porodična i privatna okupljanja. Tu je zaustavljeni trenutak sa prijateljem, čuvenim vajarem Đorđem Jovanovićem, dopisnice od prijateljica slikarki Zore Petrović i Bosiljke Valić, reprodukcija portreta Mihajla Pupina, fotografija kolege slikara Stevana Todorovića i one nastale tokom posete imanju Gedeona Gede Dunđerskog. U poseban odeljak lične Predićeve arhive, prema rečima Jovanova, mogu se smestiti reprodukcije sa komentarima umetnika, na marginama listova, sve materijalni svedoci studijskog putovanja po Italiji. Među dokumentima iz privatne prepiske, izložene su i dve razglednice umetnikove sinovice Anđe Predić, upućene iz Opova. Obe, osim iskazivanja prisnog odnosa rođake, prikazuju znamenite objekte javne i privatno-ekonomske namene predratne Opave, reprodukovane na aversu.

– Naročito zanimljive, kao intimne memorabilije, one imaju i širi značaj za odgonetanje dubina ličnosti i umetničkih poriva autora. Doimamo ih kao duhovite i duhom iskričave. One su direktan uvid u Predićevo shvatanje retoričke funkcije slike-ikone, uloge prikazanih likova i njihovog mesta u celini jedinstvene dramske radnje, odnosa ikonografskih detalja i kompozicije. Primer iz Firence je izložena reprodukcija ikone Uspenja Bogorodičinog, autora Andrea del Sarta iz Galerije „Piti” – napominje Jovanov, skrećući pažnju da su izloženim predmetima povezana i rodni Orlovat, Beograd, Opovo, Pančevo, Bečej, mesta u kojima je Predić živeo, često ih pohodio, ili su u njima živeli njegovi rođaci.

– Uroš Predić, korifej nacionalne umetnosti i kulture, bio je plodan i dugovečan autor u području crkvene kulture i umetnosti, portreta, kompozicija iz nacionalne istorije, žanr scena, ličnost vredna pomena i večnog pominjanja, ostavivši nam vredno nasleđe – zaključuje istoričar umetnosti Dimitrije Jovanov.