Pupin u slici i reči

Kragujevac – U Narodnoj biblioteci „Vuk Karadžić” u četvrtak uveče predstavljena je obimna i bogato ukrašena monografija „Od useljenika do pronalazača”, posvećena uglednom američkom državljaninu i čuvenom srpskom naučniku i diplomati Mihajlu Idvorskom Pupinu (1854–1935). Na 303 strane i sa 101 fotografijom, ovo reprezentativno delo reditelja i pisca Miroslava Stankovića predstavlja zapravo ilustrovanu nadgradnju poznate Pupinove autobiografije „Od pašnjaka do naučenjaka”, koja je prvi put objavljena 1923. godine. Monografiju je izdalo preduzeće „Istok film”, a o delu su, osim autora, govorili Vladan Škorić, izvršni direktor multimedijalnog projekta pod nazivom „Pupin, Srbija i svet”, te Kristina Pavlović Rajić, profesorka srpskog jezika u Gimnaziji „Mihajlo Pupin”.

Monografija „Od useljenika do pronalazača” plod je višedecenijskog proučavanja Pupinog života, kaže autor, navodeći da je konkretan rad na delu trajao punih deset godina.

– Rad na delu sam započeo još u prvoj deceniji ovog veka, a monografija je objavljena 2018. godine. Sticajem okolnosti, predstavljanje smo započeli tek nedavno, a namera nam je da obiđemo čitavu zemlju, kako bi što više ljudi upoznali sa Pupinovim životom i delom. Pupinova naučna dostignuća, diplomatski angažman, nacionalno pregnuće, borba za očuvanje srpske kulturne baštine, sve to skupa je u ovoj monografiji koja se oslanja na originalno izdanje autobiografije „Od pašnjaka do naučenjaka” – navodi Stanković.

Monografija „Od useljenika do pronalazača” samo je prvi, realizovani deo davno osmišljenog i daleko značajnijeg projekta pod nazivom „Pupin, Srbija i svet”, koji podrazumeva snimanje dugometražnog filma o Pupinu i organizovanje izložbe umetničkih dela iz zaostavštine ovog nacionalnog pregaoca sa američkim pasošem.

– Projekat „Pupin, Srbija i svet” ima tri segmenta. Monografija i ranije objavljena knjiga „Pupin: Tekstovi u američkoj štampi 1912–1920” samo su prvi deo. Sada radimo na filmu i organizaciji izložbe koja bi trebalo da bude priređena u Narodnom muzeju u Beogradu. Za srpske nacionalne interese Pupin se borio kao američki državljanin, a prijateljstvo sa predsednikom Vilsonom bilo je ključno za razumevanje uloge naše zemlje u komplikovanim međunarodnim odnosima. Mislim da ta činjenica i danas može da bude od koristi, pogotovo u svetlu aktuelnih geopolitičkih zbivanja – smatra Vladan Škorić, rukovodilac projekta.

Govoreći o Pupinovom sveukupnom pregnuću, duboko ukorenjenom u nacionalnoj tradiciji, profesorka Pavlović Rajić se založila i za određene izmene nastavnog programa za srpsku književnost, koji bi rezultirali uvođenjem monografije „Od useljenika do pronalazača” u obaveznu lektiru za učenike srednjih škola.