Gajdaši Srbije u Svrljigu

Svrljig – Devla, osmoputka, sitan i krupan čačak, dunda, sitnica, rumenka, katanka, kukunješ, trojanac, nazivi su samo nekih narodnih kola koja su se najčešće igrala uz gajde u svrljiškom kraju, gde su se prošlog vikenda okupili gjadaši iz Srbije na svom Trećem saboru.

Tomislav Đorđević iz Ribarske banje, Slobodan Beljanski iz Stapara, Bokan Stanković iz Zaječara Slobodan Dimitrijević-Gale iz Gadžinog Hana, Miodrag Simić iz Svrljiga, Vladan Radisavljević iz Aleksinca, Bojan Milinković iz Novog Sada, Miloš Dinić iz Popovca kod Zaječara, Patar Čulimović iz Šarbanovca kod Bora, Slavko Cvetković iz Lebana, Jordan Vasiljević iz Štipine kod Kljaževca, Dušan Popović iz Tutina, Nenad Jovanović iz Prekonoge kod Svrljiga i Živojin Miljković Paško iz Kragujevca – to su imena čuvara viševekovne srpske tradicije sviranja u gajde i takmičari Trećeg sabora. Zanat su učili od svojih očeva i dedova.

Defile, pa zdravica, pa ceremonija otvaranja, pa pobednici, Vladan Radisavljević (Aleksinac) i Slavko Cvetković (Lebane). Posle zvaničnog programa opštenarodno veselje, a u kolu i podmladak, među njima će se naći možda neki novi pobednik – gajdaš.

Treći sabor gajdaša u Svrljigu organizovao je tamošnji Kulturni centar u saradnji sa Muzikološkim institutom SANU, Katedrom za muzikologiju FMU, Etno-kulturološkom radionicom iz Svrljiga, Srpskim etno-muzikološkim društvom, Savezom amatera...

Među više tipova gajdi na balkanskim prostorima, svrljiške gajde ili erske gajde su među najpoznatijim. To je, kako su nam objasnili, troglasni instrument koji čine: gajdenica, prdak, mešina i duvaljka. U srpskim krajevima, prema nekim podacima, prvi put se pominju u 16. veku.

Sabor gajdaša je istovremeno i najava još jedne svrljiške svetkovine – „Belmužijade”, privredno-turističke manifestacije koja će biti održana narednog vikenda. Osim takmičenja u spravljanju belmuža (specijaliteta od ovčjeg mladog sira), ocenjivaće se starinska jela, a biće održana i prezentacija starinske narodne radinosti. Biraće se najlepša pastirica, a ako ste već pomislili da će sve proteći bez nadaleko poznatog svrljiškog jagnjećeg pečenja, prevarili ste se.