Godišnjica stradanja Srba u operaciji Bljesak

ZAGREB – Hrvatska danas obeležava 28. godišnjicu vojno-policijske operacije Bljesak, tokom koje je sa područja zapadne Slavonije u poslednjem ratu proterano najmanje 15.000 Srba, a u Okučanima će se zajedno naći predsednik države, predsednik parlamenta i premijer, Zoran Milanović, Gordan Jandroković i Andrej Plenković.

Hrvatska ovu godišnjicu obeležava kao oslobađanje zapadna Slavonije. Centralna svečanost biće održana kod spomen-obeležja „Kocke vedrine”, koje će preleteti MIG-ovi. Najavljeno je održavanje pokazne vežbe Hrvatske vojske i policije na stadionu, uz nastup akrobatske grupe HRZ-a „Krila Oluje”, a u večernjim satima planiran je koncert.

Sa hrvatske strane, prema zvaničnim podacima, u akciji je učestvovalo oko 7.200 pripadnika hrvatskih snaga, profesionalnih pripadnika vojske i policije. U sastavu tadašnjeg 18. Korpusa Srpske vojske Krajine, u toj zoni, nalazilo se tada približno 4.000 lica, ogromnom većinom rezervisti.

Vojne operacije odvijale su se 1. i 2. maja, a manjim delom i tokom naredna dva dana.

Osnovni cilj hrvatskih vlasti, zaposedanje dela Zapadne Slavonije koji se nalazio u sastavu Republike Srpske krajine je ostvaren. Srpske oružane formacije su razbijene a tamošnje srpsko stanovništvo je proterano.

Prema podacima zvaničnog Zagreba, ukupno su poginula 42 pripadnika hrvatskih formacija, dok je 162 njih ranjeno.

Ubijene su 283 osobe srpske nacionalnosti, a proterano je najmanje 15.000 Srba. Prema pojedinim navodima proterano je do 18.000 lica.

Zbeg Srba koji su se povlačili južno od Save, u Republiku Srpsku, gađan je i artiljerijom i avijacijom.

Približno 1.450 lica srpske nacionalnosti je pritom uhapšeno, i oni su odvedeni u logore, u Varaždinu, Bjelovaru, Virovitici, Novoj Gradiški, Slavonskoj Požegi. Sudske presude koje su usledile, velikim delom su zasnovane na neosnivanim optužbama.

Ukupno, sa prostora Zapadne Slavonije počev od 1991. godine, proterano ili izbeglo oko 67.000 Srba.

Najveći broj Srba izbeglih iz Zapadne Slavonije tokom operacije Bljesak ostao je na prostoru Republike Srpske, u Bosni i Hercegovini. Oko 1.500 osoba srpske nacionalnosti, većinom lica poodmaklih godina, vratilo se u Slavoniju.

Trupe OUN koje su se nalazile na prostoru Zapadne Slavonije u trenutku operacije, čiji je zadatak bila i zaštita poverene zone i stanovništva, po početku napada, povukle su se u svoje baze.

Tribunal za bivšu Jugoslaviju u Hagu, aprila 2011. proglasio je krivim i osudio na dugogodišnje kazne generale HV Antu Gotovinu i Mladena Markača, za učešće u udruženom zločinačkom poduhvatu čiji je čelnik bio predsednik Hrvatske Franjo Tuđman. Cilj operacije je bio prisilno i trajno proterivanje srpskog stanovništva tokom i nakon operacija Bljesak i Oluja.

Godinu dana kasnije, međutim, Gotovina i Markač su oslobođeni svih optužbi i u Hrvatskoj su dočekani kao heroji, prenosi Tanjug.