Lazino jutrenje u prozi medicine

Šabac – Retki su ljudi koji su u stanju da i hrane dušu i da leče telo. Jedan od njih, duboko ukorenjen u srpskoj književnosti i srpskoj medicini jeste Laza K. Lazarević, lekar i pisac. U njegovu čast, 45. put, u rodnom Šapcu, održani su „Lazini dani”, simpozijum profesora medicine, lekara i farmaceuta, koji su kroz svoje stručne radove i predavanja, prezentovali nova dostignuća iz različitih grana medicine: kardiologije, neurologije, ginekologije, psihijatrije i onkologije.

Ispred rodne kuće Laze K. Lazarevića, u Gospodar Jevremovoj ulici u Šapcu, na njegov spomenik, podignut 1990. godine, na stogodišnjicu Lazine smrti, položili su predstavnici Podružnice Srpskog lekarskog društva u Šapcu, gradske uprave i zdravstvenih ustanova.

– Veliko je Lazino delo. I književno i medicinsko. Ove godine posebnu čast ukazali smo lekarima rođenim u Šapcu, koji su danas profesori, docenti i asistenti na fakultetima širom Srbije i sveta – kaže prim. dr Ljiljana Stanimirović, predsednica Podružnice SLD Šabac i načelnica Službe psihijatrije šabačke Opšte bolnice „Dr Laza K. Lazarević”. – Šabačka podružnica društva, osnovana 1926. godine, vremenom je svoje delovanje proširila i van granica zemlje, pa je velikim zalaganjem blaženopočivšeg episkopa Lavrentija, devedesetih godina prošlog veka, formiran ogranak srpskih lekara u Nemačkoj.

I sam Laza Lazarević, za svog kratkog života, gajio je poseban pijetet prema Srpskom lekarskom društvu, čiji je bio član. Po završetku studija medicine u Berlinu, 29. avgusta 1879. godine, prisustvovao je njegovoj redovnoj sednici u Beogradu i predstavio svoj studentski rad iz oblasti ginekologije. Od tada, pa sve dok zbog tuberkuloze nije pao u postelju deset godina kasnije, bio je aktivan na svim sednicama društva.

Laza je bio i veliki srpski patriota. Iako je u vreme srpsko-turskih ratova još bio student medicine, on napušta berlinski univerzitet da bi zbrinjavao ranjenike. Bio je i lični lekar kralja Milana Obrenovića. Znameniti šabački lekar ostavio je dubok trag ne samo u domaćoj već i u evropskoj medicinskoj praksi; začetnik je gerijatrijske nege i pionir palijativnog zbrinjavanja u Srbiji, pa i u Evropi. Za „Lazarevićev znak” ili test u svetskoj medicini i neurologiji zna se još od 1880. godine, kada je objavio svoja zapažanja o bolesti išijadičnog nerva kod šest muških pacijenata. U arhivi beogradske bolnice, koja danas nosi njegovo ime, čuva se 156 „lekarskih svedodžbi” – istorija bolesti, od kojih je više od 50 napisao i potpisao Laza Lazarević.

Čuveni lekar bio je i priznati pisac, realista, začetnik psihološke pripovetke u srpskoj književnosti. U svojih devet pripovedaka, među kojima je i ona dobro poznata „Prvi put s ocem na jutrenje”, na pijedastal vremena postavlja srpsku porodicu i njene vrednosti, kojoj tadašnji, ovdašnji čovek žrtvuje sve, pa i ličnu sreću.

Laza K. Lazarević prerano se preselio u večnost. Iscrpljen tuberkulozom, umro je u četrdesetoj godini, 10. januara 1891. godine. U njegovom rodnom Šapcu ime njegovo danas nosi jedna osnovna škola i Opšta bolnica u Šapcu.