Snima se „Đeneral”

Kragujevac – Zlatibor, krajem leta 1943. Nekoliko padobranaca u britanskim uniformama uspešno se prizemljuju. Glavni među njima je Čarls Armstrong, novi šef savezničkih vojnih misija pri Vrhovnoj komandi Jugoslovenske vojske u otadžbini. Njihov dolazak najavljuje dobre vesti: skoru kapitulaciju Italije i iskrcavanje saveznika na jadransku obalu. Četnici Dragoljuba Draže Mihailovića pokreću veliku ofanzivu protiv Nemaca i ustaša. Oslobađaju Prijepolje, Bijelo Polje, Višegrad, Goražde, Rogaticu... Njihov glavni cilj je Sarajevo, kao najveća nemačka baza u zaleđu Jadrana. Međutim, saveznici se ne iskrcavaju...

Miloslav Samardžić

Ukratko, ovo je sinopsis filma „Đeneral” u produkciji preduzeća „Pogledi” i Miloslava Samardžića, urednika nekadašnjih „Pogleda”, svojevremeno najtiražnijeg opozicionog časopisa u zemlji. Samardžić je ujedno i scenarista i režiser „Đenerala”, filma o najvećoj pobedi srpskih četnika u Drugom svetskom ratu. Paradoksalno, taj uspeh je označio i početak sloma Jugoslovenske vojske u otadžbini, samim tim i Kraljevine Jugoslavije.

Na filmu će biti angažovano više od 40 glumaca i oko 800 statista, a lik Dragoljuba Draže Mihailovića, četničkog komandanta i prvog gerilca u okupiranoj Evropi, tumači Nikola Rakočević. Prve produkcijske pripreme su obavljene prošle godine, a početak snimanja je zakazan za 30. avgust.

Tema filma je prekretnica u odnosu zapadnih saveznika prema Kraljevini Jugoslaviji. Sredinom 1943, kada Jugoslovenska vojska u otadžbini kreće u napad kako bi očistila teren za planirano iskrcavanje saveznika na jadransku obalu, Britanci donose odluku o promeni političkog kursa i umesto Dražinih četnika počinju da podržavaju Titove partizane. Odluka je skopčana sa odnosom Britanaca prema Staljinu kome obećavaju izlazak na „toplo more” ako nastavi sa snažnim akcijama na Istočnom frontu. Tako dolazi i do iskrcavanja u Normandiji.

– „Đeneral” je ratni film u kome se prepliću elementi akcije i drame. Film se snima na osnovu istinitih događaja. Naizmenično se prikazuju bitke na frontovima i teški psihološki lomovi u pozadini. Bitke se snimaju prema originalnim nemačkim dokumentima koje sam nabavio u Bundes arhivu u Frajburgu. Psihološke drame aktera su reprodukovane prema četničkim i britanskim dokumentima. Glumci izgovaraju iste one reči koje su izgovarale istorijske ličnosti – kaže Samardžić, navodeći da će se film snimati 28 dana, u Višegradu, okolini Užica i Ovčar Banje, u Kragujevcu, na Gledićkim planinama, Rudniku i Ravnoj Gori.

Dragoljub Draža Mihailović i četnički pokret više nisu tabu tema. O njima se snimaju filmovi, a istoričari potpunije govore o razlozima raspada Kraljevine Jugoslavije, ulozi Josipa Broza u Drugom svetskom ratu, ali i potonjem stradanju pripadnika Jugoslovenske vojske u otadžbini. Uloge ključnih aktera tog vremena tumače neki od naših najpoznatijih glumaca, sa svešću da istina ne pripada samo pobedničkoj strani.

– Istorijske činjenice jednostavno treba predočiti javnosti. Niko nema ekskluzivno pravo na istinu, istina pripada svima. Imam iskustva sa tumačenjem istorijskih ličnosti, a igrao sam i u „Halijardu”. Razumem okolnosti u kojima su se odigrali događaji u Drugom svetskom ratu, a upoznat sam i sa ulogom četničkog pokreta čiji su pripadnici posle prokuženi, proganjani i streljani. Što se tiče profesionalnog rada na filmu „Đeneral”, za ulogu Draže Mihailovića se pripremam kao i za svaku drugu ulogu – navodi Rakočević, tumač glavne role.

Uprkos nešto povoljnijim okolnostima u našem političkom diskursu, film „Đeneral” nije prošao na konkursu Filmskog centra Srbije i Ministarstva kulture.