NDH – ustaška zločinačka tvorevina

U periodu od 1. do 3. avgusta na RTS 1 Beograd prikazan je dokumentarni film „Jasenovac”, u kojem su objašnjeni nastanak krvavog ustaškog pokreta Ante Pavelića, njegove zločinačke namere i realizacija u pogromu koji su počinili nad Srbima, Jevrejima i Romima na teritoriji njihove klerofašističke NDH za vreme Drugog svetskog rata. U filmu daju komentare, objašnjenja i tumačenja eminentni istoričari iz naše zemlje, regiona i sveta – dr Predrag Marković, Bojan Dimitrijević, psiholog Jovan Mirić, dr Ivo Goldštajn, Hrvoje Klasić, Erik Gobeti, Rori Jeomans, Danijel Vojak, Dejan Motl i Efraim Zurof iz centra „Simon Vizental” iz Jerusalima. Oni su u potpunosti razotkrili i objasnili krvožednost ustaškog režima, genocidno delanje ustaša i monstruoznu i nakaradnu politiku rasističke i šovinističke NDH, koja je nažalost imala podršku hrvatske Katoličke crkve, a posebno oko pitanja prisilnog pokatoličenja pravoslavnih Srba u tzv. grkokatolike.

Jedina primedba koju bih istakao odnosi se na komentar o donetim rasnim zakonima u NDH, koji su izneli dr Rori Jeomans i Danijel Vojak. Oni ističu da su se diskriminacioni rasni zakoni u NDH (doneti po ugledu na iste takve zakone koji su postojali u nacističkoj Nemačkoj) odnosili i primenjivali samo prema Jevrejima i Romima, a ne i prema Srbima. Kao argument za svoje tvrdnje navode to što naziv Srba nije navođen u njima. Naravno, oni ne spore i takođe tvrde da su ustaše izvršile progon i eliminaciju Srba u NDH, ali da su Srbi bili izuzeti iz rasnih zakona jer su ustaše u svojem zakonodavstvu izbacile sintagmu „pravoslavni Srbi” i ubacile novi termin „grko-istočnjaci” ili „vlasi”, kako bi razbili identitet Srba kao postojećeg naroda u NDH, koji je uoči Drugog svetskog rata u tom području (buduća NDH) brojao blizu dva miliona ljudi srpske nacionalnosti.

S ovim objašnjenjem se slažem, ali smatram da su se diskriminacioni rasni zakoni odnosili i na pravoslavne Srbe i takođe da su direktno sprovođeni prema njima. Naime, već 17. aprila 1941. godine Pavelićev ministar pravde Andrija Artuković izdao je dekret „U cilju zaštite naroda i države”, a 30. aprila i tri rasno-diskriminaciona zakonska akta NDH – „O državljanstvu”, „O rasnoj pripadnosti” i „O zaštiti arijevske krvi i časti hrvatskog naroda”. Sve ove zakone je prihvatio Hrvatski sabor. Ovaj treći zakon izjednačuje Srbe i Jevreje (ostaju bez ikakvih ljudskih prava i građanske časti) u ovoj „arijevskoj” ustaškoj NDH: „Srbi smeju da stanuju samo u getu kao i Jevreji, ne smeju da koriste javna prevozna sredstva i moraju kao i Jevreji da nose na odeći dobro uočljivu plavu traku s natpisom ’Srbin’, a Jevreji žutu traku sa natpisom ’židov’. Njihove kuće i radnje moraju da budu obeležene žutom ili plavom bojom od 4. juna 1941. godine, a sledećeg dana moraju se isključiti iz staleža činovnika i zabranjuje im se svako bavljenje akademskim (fakultetski kvalifikovanim) pozivima.”

U septembru i oktobru 1941. godine plenili su im i svu imovinu, bez ikakve nadoknade, a zatim su, pod izmišljenim optužnicama, sledili i njihovo hapšenje i transportovanje u nemačke i ustaške koncentracione logore. Iako su ustaše svoj genocid prema Jevrejima i Romima sprovodile po zadatku koji su im dali njihovi nalogodavci nemački nacisti, ipak su najviše vremena posvetile istrebljenju Srba, tj. kako su oni govorili „pravoslavnog srpskog nakota”. Srbi su bili primarna i prevashodna ciljna grupa ovog zločina koji se odigrao na teritoriji NDH u periodu od 1941. do 1945. godine. I od početka do kraja sve se vrtelo u smislu ostvarivanja Budakove politike iskazane u krilatici „jednu trećinu Srba pokatoličiti, drugu proterati, a trećinu pobiti””.

Pavelić 25. aprila 1941. godine zabranjuje upotrebu ćirilice kao srpskog pisma, a četiri dana kasnije osniva „Državni ured za hrvatski jezik”, instituciju koja je imala zadatak da očisti hrvatski jezik od srpskih šizmatičkih reci. U projektu stvaranja nacionalno čiste hrvatske države ustaše do kraja rata ne odustaju od „čišćenja” Hrvatske od Srba, kako u svojim krvavim pohodima na srpske teritorije, tako i masovnim istrebljenjem koje su obavljali u svojim zloglasnim logorima kao što su bili Jasenovac, Jadovno, Danica, Loborgrad, Jastrebarsko, Stara Gradiška, Kerestinac, Lepoglava... Taj svoj rad nastavljaju i posle Drugog svetskog rata u emigraciji, dok konačno, uz veliku pomoć svojih ranijih saveznika, nisu 1991. godine izazvali raspad Jugoslavije građanskim ratom koji su nametnuli srpskom narodu.

Miomir Garašanin,
Beograd