Obeležena godišnjica oslobođenja Prokuplja

Prokuplje – Polaganjem cveća na spomen-obeležje palim borcima u Narodnooslobodilačkom ratu od 1941. do 1945. godine u Prokuplju je obeležen 9. oktobar, dan kada je grad oslobođen u Drugom svetskom ratu. Odata je počast herojskim Topličanima koji su hrabro stali u odbranu svoje zemlje i borili se za slobodu.

Kako bi oslobodili svoje drugove, partizani iz Toplice su 9. oktobra pre 82 godine organizovali oružani napad na Prokuplj, a to je bilo među prvim narodnim otporima nemačkom okupatoru.

– U napadu na tadašnji fašistički zatvor i komandu okupatorskih snaga ljudi su oslobođeni iz zatočeništva i Prokuplje je oslobođeno. Samo tokom Drugog svetskog rata svojim životom slobodu je platilo oko 30.000 Topličana. S velikom tugom sećamo se boraca koji su dali živote za slobodu našeg grada suprotstavljajući se daleko brojnijem i nadmoćnijem neprijatelju - rečeno je između ostalog na obeležavanju godišnjice.

Vence na Spomenik palim borcima položili su predstavnici SUBNOR-a, grada Prokuplja, Vojske Srbije, Topličkog upravnog okruga, Policijske uprave i mnogobrojne boračke organizacije.

Podsetimo da je početkom Drugog svetskog rata, Prokuplje, 10. aprila 1941. godine, osvojila 11. nemačka oklopna divizija, čiji je jedan bataljon okupirao Kuršumliju, a jedna četa Blace.

– Nemci su po ulasku u Prokuplje svoj štab smestili u prostorije sadašnje Gimnazije. U toj zgradi su ostali do 11. septembra, kada je u Kuršumlijskoj Banji sklopljen dogovor sa četnicima, nakon čega su Nemci napustili grad, a četnici Koste Pećanca ušli u Prokuplje - podseća Darko Žarić, istoričar.

Tragovi njihovog boravka u prokupačkoj školi pronađeni su tokom 2021.  godine kada je rađena rekonstrukcija Gimnazije, a na zidovima su majstori otkrili murale nemačkih vojnika pored topa, siluete koja podseća na lik Adolfa Hitlera i natpise na nemačkom.

Otpor okupatoru bio je prisutan već od prvih dana, a 3. avgusta 1941. godine u Ajdanovcu je formiran Toplički partizanski odred na čijem je čelu bio Ratko Pavlović Ćićko, unuk vojvode Peke Pavlovića i iskusni borac iz Španskog građanskog rata, dok je Kosta Milovanović Pećanac na planini Sokolovici osnovao Gorski štab i četničke jedinice, ali se ubrzo pridružio nemačkoj vojsci.

Partizani su uspeli da oslobode Prokuplje 9. oktobra 1941. godine i na izvesno vreme uspostave saradnju sa četnicima, a Prokuplje je ostalo jedini slobodan grad na jugu Srbije do početka 1942. godine.

Toplica je tokom Drugog svetskog rata iznedrila 20 narodnih heroja.