Već 298 obolelih u ovoj godini od „magarećeg kašlja”

U Srbiji je u ovoj godini prijavljeno 298 slučajeva obolelih od velikog kašlja, veoma zarazne bakterijske infekcije koja zahvata disajne puteve. Simptomi se razvijaju najčešće sedam do 10 dana nakon izloženosti uzročniku, a u nekim slučajevima i nakon 21 dana. Na početku bolesti, koja se naziva i pertusis ili „magareći kašalj”, simptomi podsećaju na običnu prehladu i uključuju kijanje, curenje iz nosa, blago povišenu temperaturu i blagi kašalj.

Unutar dve nedelje kašalj postaje sve teži sa sve češćim epizodama i napadima zacenjivanja. Ove epizode su praćene iskašljavanjem viskozne sluzi, a često i povraćanjem. Na početku bolesti napadi se javljaju tokom noći, a onda postaju sve učestaliji tokom dana i mogu trajati mesec do dva. Oboljenje uzrokuje bakterija Bordetella pertussis, koja se može naći u usnoj duplji, nosu i ždrelu zaražene osobe.

U Institutu za javno zdravlje Srbije uz uput lekara može se obaviti uzimanje uzoraka (bris nazofarinksa ili krv) i laboratorijsko ispitivanje u cilju potvrde dijagnoze pertusisa, svakog radnog dana od 7 do 12 časova. Za pacijente sa prebivalištem van Beograda uput mora biti overen od strane nadležne filijale RFZO. Bris ili krv se može uzeti i na sopstveni zahtev, što se naplaćuje.

Laboratorijska potvrda dijagnoze sprovodi se u Centru za mikrobiologiju Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”, kako je juče saopštila ova ustanova, jednom od metoda analiza. To je nalazom nukleinske kiseline Bordetella pertussis u kliničkom uzorku, kao i detekcijom specifičnog imunskog odgovora, tj. antitela na toksin bakterije Bordetella pertussis. Da li će se za laboratorijsku dijagnostiku uzeti bris ili krv zavisi od dužine trajanja kašlja.

Kod novorođenih beba i odojčadi tipična klinička slika se retko razvija, a napadi kašlja su praćeni pauzama odnosno prekidima u disanju, što otežava dijagnozu bolesti. Posle ove faze, uz adekvatno lečenje, napadi kašlja su manje učestali i manje teški, a bebe se osećaju bolje i oporavljaju se u periodu do tri meseca.

Adolescenti, odrasli ili nepotpuno vakcinisana deca imaju blage ili atipične simptome, pa je i kod ovih kategorija teško dijagnostikovati bolest.

Bolest može imati ozbiljan klinički tok bez obzira na uzrast, a životno ugrožavajuća je kod novorođenčadi i odojčadi. Kod trećine obolelih u prvoj godini života potrebna je hospitalizacija, a smrtni ishod registruje se kod jedan odsto hospitalizovanih.

Kako ističu u Institutu „Dr Milan Jovanović Batut”, terapija (najčešće u jedinicama intenzivne nege) nakon prijema u bolnicu veoma je važna kod obolelih sa teškom formom bolesti. Terapija antibioticima je terapija izbora. Da bi bila efektivna, mora se započeti unutar dve nedelje od početka bolesti. Terapijom antibioticima se uklanjaju uzročnici bolesti iz nosa i ždrela i ograničava se širenje infekcije na druge osobe.

– Komplikacije pertusisa su zapaljenje pluća, zapaljenje srednjeg uha, gubitak apetita, dehidratacija, konvulzije, moždana oštećenja, kile, prelomi u oblasti grudnog koša, prolaps završnog dela debelog creva, epizode prestanka disanja. Smrtni ishodi uzrokovani pertusisom su najučestaliji kod najmlađih i nastaju kao posledica zapaljenja pluća ili zbog nedostatka kiseonika neophodnog za moždane funkcije. Oni se registruju svake godine u Evropi i najčešći su među bebama koje su u uzrastu kada nisu mogle biti vakcinisane. Manje od jednog deteta na svakih 1.000 obolelih će umreti od pertusisa, a u mnogim slučajevima bolest se ne identifikuje i ne prepoznaje kao uzrok smrtnog ishoda, pa je moguće da je odgovoran za veći broj smrtnih ishoda nego što se zvanično prijavi. Skoro svi smrtni ishodi od pertusisa u Evropi registrovani su u uzrastu mlađem od tri meseca – navode u Institutu „Batut”.

Najčešće se prenosi kapljicama iz disajnih puteva (nosa i ždrela) zaraženih osoba, kijanjem i kašljanjem. Bolest se može preneti i sa osoba koje imaju blagu kliničku sliku ili onih koji su asimptomatski (bez simptoma). Najčešće, starija braća i sestre ili roditelji mogu da prenesu infekciju malim bebama u kućnom kontaktu.

U porastu je broj odraslih i adolescenata kod kojih se dijagnostikuje bolest. Prema raspoloživim podacima, nakon uzrasne grupe ispod jedne godine života, najčešće se bolest registruje kod adolescenata između 10. i 20. godine. Svi koji nisu vakcinisani protiv pertusisa sa potrebnim brojem doza vakcine su u riziku, bez obzira na uzrast. Za razliku od bolesti kao što su ovčije i male boginje, od velikog kašlja se može oboleti više puta tokom života. Osoba može biti zarazna četiri do pet nedelja od početka bolesti. Osobe koje imaju ili možda imaju pertusis treba da se udalje od novorođene dece, odojčadi i male dece sve dok su u fazi lečenja.

Vakcinacija je najvažnije prevencija

Najznačajniji način prevencije pertusisa je kompletna imunizacija. Vakcine protiv velikog kašlja se obično daju u kombinaciji sa vakcinama protiv difterije i tetanusa. Primarna imunizacija sa tri doze vakcine koja sadrži pertusis komponentu se sprovodi u prvoj godini života, od drugog do šestog meseca sa definisanim razmacima. Prva revakcinacija se sprovodi jednom dozom vakcine tokom druge godine, a druga pred polazak u školu.