Gradi crkve i brine o cerskim div-junacima

Šabac – U temelje dve spomen-crkve podignute u skorijem vremenu u Eparhiji šabačkoj ugrađeni su nesvakidašnja volja i pregalaštvo protojereja-stavrofora Vojislava Petrovića: Crkva Svete Petke na obali reke Save u Šapcu i Crkva Svetog Jovana Šangajskog, nedaleko od vrha Cera, a nameran je da sagradi i treću u – Banji Badanji, rodnom mestu njegovih predaka. Sveštenik Petrović jedan je od najagilnijih ljudi koji nastoje da slavom ovenčana planina u Velikom ratu postane duhovno i turističko stecište Srbije.

Na desnoj obali Save, kod starog železničkog mosta, na inicijativu protojereja Petrovića, potomaka i rođaka Šapčana ubijenih bez suda u jesen i zimu 1944/1945. i drugih građana, sagrađena je 2006. Spomen-crkva Svete Petke. Likvidacije takozvanih narodnih neprijatelja, koje su počele na dan velike svetiteljke, po ulasku partizanskih snaga u grad, nikada nisu rasvetljene, a broj žrtava procenjivan je od nekoliko stotina do 2.000, s obzirom na to da su na stratiše dovođeni i ljudi iz drugih krajeva Srbije.

„Na šabačkom mostu ljudi su ubijani samo što su bili drugačiji – imućniji ili obrazovaniji. Čak su i potomci uglednih Šapčana, kojima je Sava postala zajednička grobnica, decenijama morali da se sklanjaju od dželata, koje su sretali na gradskim ulicama. Nije bilo lako da se izborimo za gradnju crkve jer su i nove, demokratske vlasti, bile vrlo rezervisane za otvaranje ove teške teme. Ipak, s blagoslovom našeg počivšeg vladike Lavrentija, uspeli smo, i sada se ovde molimo da se zlo nikada ne ponovi”, kaže Petrović.

S blagoslovom episkopa ušlo se i u gradnju Crkve Svetog Jovana Šangajskog i Sanfranciškog na Ceru, u čast junaka čuvene bitke iz Velikog rata, koji su 1914. zaustavili austrougarsku vojsku da prodre dalje u Srbiju. Hram sa dva zvonika, na porodičnom placu koji je Petrović darivao Eparhiji šabačkoj, završen je 2014. godine, a prvu svetu arhijerejsku liturgiju služili su 19. avgusta, na stogodišnjicu bitke, tadašnji patrijarh srpski Irinej i vladika Lavrentije.

Sveti Jovan Šangajski, rođen kao Mihailo Maksimović 1896. u Harkovskoj guberniji, poticao je iz plemićke porodice srpskog porekla, koja je u 18. veku pred Turcima izbegla u Rusiju. Posle Oktobarske revolucije, kao diplomac Pravnog fakulteta na harkovskom Carskom univerzitetu, došao je u Beograd, gde je završio Teološki fakultet, a javnost ga je tih godina upoznala i kao kolportera „Politike”, koji je i leti i zimi hodao bos.

„Bio je pravoslavni episkop u Šangaju, arhiepiskop u zapadnoj Evropi i San Francisku, a ruska crkva kanonizovala ga je 1994. godine. Kao veliki vizionar, počivši vladika Lavrentije, koji je ispod Soko grada sagradio manastir posvećen Svetom Nikolaju (Velimiroviću), želeo je da verujućem narodu približi život i delo savremenika ovog našeg sveca i to je jedan od razloga zbog čega je spomen-crkva na Ceru ponela ime Svetog Jovana Šangajskog”, objašnjava nam protojerej Petrović.

U dvorištu ovog planinskog hrama nalazi se spomenik Momčilu Gavriću (rođenom 1906) iz Trbušnice kod Loznice, podnaredniku Šestog artiljerskog puka Drinske divizije i najmlađem podoficiru na svetu u Prvom svetskom ratu. Nedaleko od spomenika umetnik je naslikao i svete srpske ratnike – cerske div-junake, a u unutrašnjosti hrama prikazane su razne scene borbi i stradanja.

„Ovaj kraj je mnogo propatio u oba svetska rata. Sve odrasle muške glave Petrovića iz Banje Badanje, njih 27, streljane su u Dragincu 1941. zajedno sa 3.000 drugih srpskih mučenika. Među njima i moj deda Čedomir. Pretekle su samo žene i nejač. U spomen na njihovu žrtvu pokrenuli smo u selu gradnju crkve. Ja sam otkupio lokaciju od oko 35 ari, zatražili smo blagoslov našeg novog episkopa Jeroteja, a bog će dati pa ćemo i ovaj hram završiti”, navodi sveštenik Petrović.

Naš sagovornik ističe da mu je životni cilj, koji deli sa ljudima okupljenim u inicijativnom odboru, da planina Cer sa svojom okolinom, posle decenija zapostavljanja, postane istinsko duhovno i turističko stecište Srbije, a za šta postoje svi preduslovi: brojni manastiri i crkve, lekovito blato i vode, gotovo netaknuta priroda, kao i blizina dva veća gradska centra – Šapca i Loznice.

„Značajni koraci su učinjeni. Republička vlada donela je odluku da se uradi prostorni plan područja posebne namene za planinu Cer, a predsednik Srbije Aleksandar Vučić je lično podržao projekat izgradnje memorijalnog kompleksa na vrhu planine. Formirano je privredno društvo ’Spomen-kompleks za očuvanje kulturno-istorijskih vrednosti i održivi razvoj Cera’ sa sedištem u Šapcu”, kaže Petrović.

Prema njegovim rečima, Ministarstvo građevina, saobraćaja i infrastrukture sprovelo je potom urbanističko-arhitektonski konkurs na kojem su izabrana najbolja rešenja budućeg kompleksa. Prema prvonagrađenom radu autorskog tima „Workshop 4mind ARCHITECTURE”, centralni motiv kompleksa biće spomenik – vidikovac, sa krstom u osnovi, visok 56 metara. Predviđena je i izgradnja muzeja Velikog rata od 1.500 kvadrata, dokumentacionog centra od 886 kvadrata i edukativnog centra od 1.314 kvadrata...

„Iskreno se nadam da će ovaj projekat od prioritetnog državnog značaja biti realizovan, bez obzira na prepreke koje se javljaju u sličnim dugotrajnim procesima i zahtevaju usaglašavanje više nadležnih institucija i organa lokalnih samouprava. Takvu potvrdu dobili smo nedavno i od v. d. pomoćnika ministra za rad, socijalna i boračka pitanja Sanje Lakić”, ističe protojerej Vojislav Petrović.

Ispunjen život

Sveštenik Vojislav Petrović već 36 godina je paroh u šabačkom naselju Čavić. Sa suprugom Zoricom ima petoro dece: Mirjanu, Karađorđa, Petra, Vuka i Mariju i petoro unučadi: Mateju, Miu, Anu, Mihajla i Stefana. Dvojica sinova pošli su njegovim stopama, Petar je završio Bogoslovski fakultet, a Vuk je na drugoj godini studija. U kuću Petrovića ulazi se kroz prolaz oslikan sa obe strane muralima sa srpskim manastirima i njihovim zadužbinarima, a poslednji je sa likovima Svetog Save i Novaka Đokovića.