Groblje u Visokom skriva zločine

Sarajevo – Na Gradskom groblju u Visokom pre više od pet godina, po nalogu sarajevskog Kantonalnog suda, sahranjeni su posmrtni ostaci 36 Srba koji su stradali na području Sarajeva u periodu od 1992. do 1995. godine. Na obeležju, koje se nalazi iznad svakog grobnog mesta, postoji jedinstvena oznaka KRI-144/ 03, kao i oznaka NN pored koje stoji i broj, počev od jedan pa do 36. Ispod piše Mrtvačnica „Koševo” Sarajevo i datum sahrane.

Član Operativnog tima za traženje nestalih RS Slobodan Škrba tvrdi da je „visočko groblje mesto za prikrivanje ratnog zločina koji je tokom rata izvršen nad sarajevskim Srbima”. U suprotnom, kaže on, „većina posmrtnih ostataka davno bi bila identifikovana i predata porodicama, s obzirom na činjenicu da je u mnogim slučajevima obavljen uviđaj, dakle utvrđen je identitet , kao i način na koji je žrtva stradala”.

„Pre nego što su ukopani u visočko groblje posmrtni ostaci stradalih, uglavnom na početku rata, držani su u mrtvačnici bolnice Koševo, jedan broj njih čak i do 2003. godine. Prilikom ukopa uzeti su uzorci za DNK analizu, ali sudbina tih uzoraka do danas nije poznata, odnosno nema evidencije da li su uspeli, ili ne, što produžava agoniju porodica koje traže svoje srodnike ”, objašnjava Škrba i napominje da bi „odgovore na sva pitanja morao dati Institut za nestale osobe BiH”. Čelnici Instituta, „to namerno izbegavaju, jer bi njihovo priznanje da je Kantonalni sud vršio uviđaje, a jeste, automatski razotkrilo da je ime žrtve poznato, kao i spregu između bošnjačkih ratnih institucija u prikrivanju zločina nad Srbima”. Zašto i po čijem naređenju, pita se on, „čelnici Instituta skrivaju rezultate analize uzoraka uzetih prilikom ukopavanja, zašto dodatno vređaju porodice koje žive u nadi da će saznati istinu o stradanju svojih najmilijih”.

U razgovoru za „Politiku” Škrba navodi dva konkretna primera koji „nedvosmisleno potvrđuju da je namerna opstrukcija glavni i jedini razlog zbog kojeg identifikacija srpskih žrtava, koje su na čudan način dospele prvo u mrtvačnicu, a onda u visočko groblje, ide tako sporo”. Prvi je slučaj Srbina Miće Novakovića , jednog od 36 ukopanih u visočko groblje, koji je ubijen u logoru „Sunce” u naselju Dobrinja i čije telo je 11 godina držano u mrtvačnici. Identitet Novakovića utvrđen je pre tri godine, „iako se njegovo ime nalazilo u spisima Kantonalnog suda po čijem nalogu je, sa svim ostalim žrtvama, prebačen iz Sarajeva u Visoko”. Među ukopanim u visočkom groblju je, tvrdi Škrba, i „jedan vojnik koji je nestao u aprilu 1992. godine, a čiji identitet je potvrđen DNK analizom”, pa se postavlja pitanje zašto se porodica i dalje drži u neizvesnosti.

Predsedavajući Kolegijuma direktora Instituta za nestale osobe BiH Amor Mašović smatra da u nastavku procesa traženja nestalih ne treba žrtve deliti po nacionalnoj pripadnosti. On se nakon 16 godina zdušno zalaže za građansku opciju, jer , kako kaže, „Institut je osnovan upravo zato da se žrtve prestanu prebrojavati po etničkoj pripadnosti. To što etnička pripadnost neće biti u fokusu ovog instituta ne znači da žrtve neće imati ime i prezime”, poručuje Mašović i namerno ne želi da kaže koliko, među 1.000 ekshumiranih u ovoj godini i otprilike toliko identifikovanih, ima Srba, a koliko Hrvata, Bošnjaka i ostalih. Osim toga njegova konstatacija da je „od ukupno tridesetak hiljada nestalih u BiH tokom rata do sada ekshumirano oko 20.000 i da od preostalih osam do deset hiljada sigurno neće biti pronađeno njih na stotine, a možda i na hiljade”, u najmanju ruku, nehumana je i vređa majke koje traže svoje sinove. „To su žrtve koje ne egzistiraju, spaljene su, ili se nalaze na nedostupnim mestima i bez svedoka o mogućim lokacijama”, kaže Mašović na koji način dodatno potvrđuje zašto on misli da „više ne treba tražiti nestale Srbe, Hrvate i Bošnjake, nego građane”.