Traže uklanjanje spomenika Jaši Tomiću

Novi Sad – Liga socijaldemokrata Vojvodine juče je i zvanično zatražila od gradskih vlasti u Novom Sadu da se Spomenik Jaši Tomiću ukloni iz centra ovog grada, a povod je, kako se ističe u saopštenju, „što poznati lovac na naciste Efraim Zurof još nije prihvatio titulu počasnog građanina Novog Sada, pošto se, kako je rekao, u centru grada nalazi Spomenik Jaši Tomiću, poznatom antisemiti i osuđenom ubici”.

Kao što smo pisali, Skupština Novog Sada je pre nekoliko dana donela odluku da se poznatom lovcu na naciste i direktoru Centra „Simon Vizental” zbog doprinosa antifašizmu, a posebno jer je ušao u trag jednom od počinilaca genocidne novosadske racije u januaru 1942. godine u Novom Sadu, Šandoru Kepiru, Efraimu Zurofu dodeli zvanje počasnog građanina Novog Sada.

Na vest iz Novog Sada, Zurof je rekao da bi mu to bila „velika čast, mada mu niko nije pre odluke zvanično ponudio tu titulu”. On je rekao, kako prenose pojedine agencije, da „postoji veliki problem, pošto se u Novom Sadu nalazi Spomenik Jaši Tomiću koji je bio poznati antisemita i, uz to, još i osuđeni ubica”.

Zbog svega toga, on je izjavio da odluka da li će počast prihvatiti ili ne, zavisi i od njegovih konsultacija sa sadašnjim i bivšim gradonačelnikom Novog Sada i predsednicom novosadske Jevrejske zajednice.

„Ligaši” su juče zato prozvali aktuelnog gradonačelnika Igora Pavličića iz Demokratske stranke, sa kojom su koalicioni partneri u gradskoj, pokrajinskoj i republičkoj vlasti, „zbog njegove namere da se oko uklanjanja podsetnika radikalske vladavine konsultuje sa poraženim snagama koje predstavlja Maja Gojković, tim pre što je ona i otkrila spomenik pre oko dve godine”. Pre toga, Pavličić je najavio da će uskoro organizovati sastanak sa predsednicom Jevrejske opštine Anom Frenkel, na koji će biti pozvana i bivša gradonačelnica grada aja Gojković.

Istovremeno, Pavličić je izjavio novinarima da je ambasador Srbije u Izraelu „zbog ovog pitanja u stalnom kontaktu sa Efraimom Zurofom”.

Inače, predstavnici Jevrejske zajednice u Novom Sadu, ali i DS i LSV i druge stranke protivili su se kada je početkom novembra 2006. godine otkriven Spomenik Jaši Tomiću „samo zato što je bio radikal”.

Podsetimo, odluku o postavljanju spomenika donela je Skupština Novog Sada još 1993. godine, ali je ona sprovedena u delo znatno kasnije.

Istoričar Čedomir Antić, kako prenosi B92, kaže da, iako se knjiga Jaše Tomića „Jevrejsko pitanje” može smatrati antisemitskim delom, stav prema jevrejskom narodu u 19. veku treba tumačiti na drugačiji način nego stav u 20. i 21. veku.

– S druge strane, Jaša Tomić je deo istorije naroda Vojvodine, pre svega, tog srpskog nacionalnog pokreta iz 19. veka. On je u svoje vreme bio kontroverzna ličnost, pošto je tokom svoje političke karijere čak i ubio jednog političara (Mišu Dimitrijevića) zbog novinarskih polemika koje su dobile lični karakter. S druge strane, bio je vrlo ugledan i novinar i političar i književnik. On je, bez obzira na to što je bio kontroverzan, ipak, bio predstavnik jednog pokreta koji je suštinski, u odnosu na tadašnje habzburške vlasti, bio demokratski – prenosi Radio B92 stav istoričara Antića.

Stavovi najuticajnijih novosadskih radikala, pa i onih bivših koji su odskora u Srpskoj naprednoj stranci Tomislava Nikolića, optužujući su po „ligaše”, jer, kako su saopštili, „predvode kampanju bez ikakvog razloga i koriste istoriju u dnevnopolitičke svrhe”. Radikali pitaju i da li to znači da se i poznato banatsko mesto Jaša Tomić mora preimenovati, kao i mnoge ulice, bulevari, kulturne, prosvetne i druge ustanove, ne samo u Vojvodini, već i drugim mestima Srbije.