Razuzdana žurka korumpirane elite

„Mister Dolar” Branislava Nušića razlikuje se u stilsko-formalnom smislu od njegovih „velikih” komedija, „Gospođe ministarke”, „Ožalošćene porodice”, „Dr” i drugih, u pogledu labavije kompozicije i brojnosti likova koji grade razuđenu sliku društva, takozvane elite, čija se arogancija i pokondirenost postavljaju u centar kritičke pažnje. Teme koje se pretresaju jesu veoma nušićevske, ili molijerovske, jer radnja jasno razotkriva nakazna ponašanja, izrasla na licemerju, pretvaranju i tvrdokornom materijalizmu koji na pijedestal svih vrednosti postavlja novac.

U novom scenskom tumačenju ovog komada reditelj Miloš Lolić bira savremenu, smelu, intrigantnu i stilizovanu formu, postavljajući osnovu radnje u okolnosti zaglušujuće tehno-žurke (dramaturgija Periša Perišić, kompozitorka Nevena Glušica). Pozornicu na početku, u odgovarajućoj pratnji elektro-ritmova, šibaju laseri pod kojima se akteri razuzdano kreću, odmah utvrđujući da ćemo gledati predstavu koja izazovno pomera estetske granice u čitanju Nušića, naročito u okvirima Narodnog pozorišta. Scenski prostor određuje i glomazna, providna, stilizovana i simbolički podsticajna piramidalna konstrukcija sa propadalištem, gde likovi silaze, u gledaocu nevidljivi prostor igre, ali su ozvučeni mikrofonima tako da možemo da čujemo šta se dešava, što uspostavlja zanimljivo značenjsko polje, sa razdvajanjem tela i zvuka (idejno rešenje scenografije Miloš Lolić, realizacija scenografije Miraš Vuksanović). Glumci su sve vreme ozvučeni mikrofonima (bubicama), što je u većem delu predstave neophodno, da bi se njihovi glasovi probili do publike kroz bučnu muziku, ili u pomenutim prizorima, gde čujemo glasove o događajima koje ne vidimo.

Iako povremeno gradi zaista zanimljiva rešenja, to mehaničko posredovanje glasova je najveća prepreka u doživljaju radnje, ne samo zato što je u izvođenju bilo nespretno, jer su se tokom predstave mogli čuti šumovi i udarci koji ne bi trebalo da se čuju, što je remetilo našu percepciju, već i zato što je dovelo do osobenog otuđenja igre glumaca. Njihov govor, posredovan mikrofonom, u većem delu predstave stvara barijeru, i nesklad, tako da smisao reči ne dolazi do punog izražaja. Do nas se teško probijaju komička značenja teksta, ali i britke Nušićeve misli o podivljalom, neukrotivom materijalizmu koji je društvene vrednosti okrenuo naopačke. Drugim rečima, ova nesporno atraktivna forma je sadržaj u dobroj meri gurnula u zapećak.

S druge strane, maštoviti reditelj Lolić u nizu prizora veoma uzbudljivo razigrava radnju, začudnim rešenjima koja osvajaju gledaočevu svest, na primer, u zaista opčinjavajućim grupnim scenama, gde tela u pokretu živo odražavaju snagu mase, odnosno gomile, ujedinjene pohlepom, koristoljubljem, laganjem. Dopadljivi su i ironijom fino obojeni prizori Žanovog brčkanja u bazenčiću, ili predloga Poslovne žene (Ana Janković) koja zbori dok leži u solarijumu, u delu scenske radnje koji se dešava u nekom spa centru. Iz brojnog ansambla se izdvajaju individualizovani likovi Matkovića (Radovan Vujović), glavnog spletkaroša koji izaziva pometnju, proglašavanjem kelnera Žana za novog bogataša, vrtoglavo menjajući odnos licemerne elite prema njemu. Matković pomalo podseća na Molijerovog Mizantropa, u pogledu zgađenosti sveprisutnim društvenim pretvaranjem, što ga distancira od okruženja, a pomalo je i nalik Šekspirovom Jagu, gnusnom manipulatoru koji u senci upetljava tu veliku ujdurmu. Nedim Nezirović igra Žana koji sa lakoćom prihvata novi društveni status, Teodora Dragićević živo i šarmantno predstavlja nepomirljivu Marišku, njegovu devojku iz vremena siromaštva, Ivana Šćepanović je pragmatična Gospođa redatorka…

Celo društvo je efektno postavljeno na rotacionu scenu čije je kretanje zavodljivo na vizuelnom, formalnom planu, ali je istovremeno fino utkano u značenja predstave. Likovi se kreću u kružnom toku koji se može simbolički shvatiti kao promenljivost sudbine, kao točak sreće koji se okreće, bacajući jedne na vrh društvene piramide, a druge na njeno dno. Žan je uzleteo u nepregledne visine, da bi se ubrzo sa njih strmoglavio, otkrivajući privremenost i iluzornost društvenog sjaja, Nušićevu diskretnu opomenu da taj sjaj zaslepljuje pogled na ono što bi u životu moglo biti zaista vredno.