Traktati o velikoj kinematografskoj lepoti

77. KAN

Dubravka Lakić

Kan – Toliko je vizuelne lepote u mnogim glavnim takmičarskim filmovima. Vizuelna estetika često ima primat nad samom naracijom, a filmovi poput onih sa potpisom Đa Žangkea ili Paola Sorentina pravi su traktati o velikoj kinematografskoj lepoti. I lepoti života, ma kako on setan ili gorak često bio.

U filmu kultnog kineskog autora Đa Žangkea „Uhvaćeni plimama ipsilon” – koji će se u Srbiji u distribuciji „MegaCom Film – MCF” prikazivati pod naslovom „Romantična generacija ipsilon” – u fokusu je protok vremena kao metafora važnog prelaznog toka u istoriji moderne Kine. Film obuhvata decenije, od početka novog milenijuma do perioda pandemije virusa korona 2020. godine, i kroz priču o jednom paru što se stalno mimoilazi otvara prostor za ljude i predele koji se menjaju ubrzano i nezaustavljivo, pod pritiskom ekonomskog buma i otvaranja Kine prema Zapadu. Nezaobilazni element u gotovo svakom Žangkeovom filmu je brana „Tri klisure ipsilon”  zbog koje su potopljeni gradovi i raseljeno stanovništvo. To postoji i u ovom novom predivnom filmu punom lirizma i melanholije i nestvarne vizuelne lepote...

Francuski reditelj Žak Odijar, čiji film „Emilija Perez”

(MCF ga je takođe otkupio za Srbiju) trenutno važi za jednog od najvećih favorita za nagrade, okrenuo se mjuziklu. Tačnije: društveno-političkom muzičkom narko-kartel trileru čija se radnja događa u Meksiku (iako tamo nije sniman). Meksičkom tužiocu Riti vođa kartela Manitas nudi preveliku sumu novca kako bi mu pomogao da se povuče iz svog „posla” i živi životom o kojem je oduvek sanjao – a to je da bude žena. Operacija pola je uspela i Manitas se pretvara u Emiliju Perez, seli se u Švajcarsku, a Rita preuzima obavezu da tamo nastani i njegovu suprugu i dvoje dece sa kojima je Emilija ostala blisko povezana. Priča ima i nastavak u vidu povratka u Meksiko i osnivanja ogromne nevladine organizacije za pomoć stradalima u obračunima kartela, a Odijar uz pesmu i izvanredno koreografisanu igru čini razne obrte i svoje glumce, među kojima je i američka glumačka i pevačka zvezda Selena Gomes, vodi kroz ovaj meksički transrodni „ringišpil”.

Izvanrednu priču o radikalnom i kontroverznom ruskom književniku Eduardu Limonovu (1943–2020), pod naslovom „Limonov: Balada” nudi ruski reditelj Kiril Serebrenikov. Njegov Limonov je od one vrste junaka koji gotovo da od pop, preko rok i hard roka, postaje prava pank zvezda. Naravno, u metaforičkom smislu. Anarhistički pisac, skitnica, beskućnik, batler, aktivista, političar, koji je sedamdesetih godina  prošlog veka živeo u egzilu u Njujorku, a potom i u Parizu, posle raspada Sovjetskog Saveza vratio se u Rusiju protiveći se svemu i svačemu u toj svojoj samozadovoljnoj poziciji „uvek sam kontra”, osnovao Nacional-boljševističku a potom i opozicionu partiju Druga Rusija i neko vreme boravio i u sibirskom zatvoru.

Čudan je taj junak Serebrenikovog filma – mešavina stvarnog i onog fiktivnog iz jednog francuskog romana – koji sam sebe opisuje kao Džonija Rotena, anarhistu i pevača „Seks pistolsa”. Limonov sebe nije smatrao ruskim disidentom, a umeo je provokativno i javno da prozove disidentstvo Solženjicina i Brodskog kao totalno lažno. Serebrenikov deli ovaj svoj energetski i vizuelno moćan film u nekoliko poglavlja: „Elena”, „Revolucija”, „Slava” i „Vreme”, prateći njegov život, uspone i padove od rodnog Harkova, preko Moskve, Njujorka, Pariza i ponovo Moskve, nudeći scene iz društvenog i političkog života iz tog vremena kao i procvat pop kulture. Lik Limonova je izvrsno odigrao britanski glumac Ben Višou, dok je ljubav njegovog života Elenu odigrala Viktorija Mirošićenko...

Legendarni kanadski autor Stiven Kronenberg u 91. godini života fascinira i fizičkom i mentalnom snagom i izaziva ogromno poštovanje za film „Pokrov” s kojim se takmiči za „Zlatnu palmu”. U fantastičnom trileru, u kojem igraju Dajane Kruger i Vensan Kasel, Kronenberg meša gubitak i tugu izazvanu smrću voljene osobe (Kronenbergu je nedavno preminula supruga) sa elementima teorije zavere. Priča se vrti oko biznismena Karsa (Kasel) koji otkriva kontroverzni izum visokorezolutnih kamera koje omogućavaju ožalošćenim porodicama da se infiltriraju u grobove svojih najmilijih i posmatraju kako njihova tela postepeno trule. Kronenberg, reditelj čuvenih naučnofantastičnih i horor filmova poput „Muve”, „Kosmopolisa”, „Golog obroka” i ovde se bavi telesnošću, ali na drugačiji način, postepeno stvarajući onostranu atmosferu filma i prostor za tugovanje za onima kojih više nema...

Film „Moj Marčelo” francuskog reditelja Kristofa Onorea nije samo veliki omaž Marčelu Mastrojaniju i celoj porodici Denev – Mastrojani, već i ogroman omaž glumcima, filmu i životu, kao i samoj Kjari Mastrojani – ćerki Marčela i Katrin Denev, izvanrednoj glumici koja u Onoreovom filmu preuzima lik svog slavnog i velikog oca. Kjara je „pljunuti” Marčelo, fizička sličnost je neverovatna. A upravo to i jeste glavna ideja ovog pametno sročenog i predivnog filma u kojem svi igraju sami sebe: i Katrin i Kjara i Fabris Lukini i Melvil Pupo. I ovaj film je otkupljen za prikazivanje u Srbiji.

 I za kraj ovih današnjih kritičkih prikaza glavnih takmičarskih filmova, da progovorim o još jednoj velikoj lepoti. O filmu „Partenope” italijanskog maestra Paola Sorentina. Autor prati pedesetogodišnji životni put prelepe napuljske nimfe, devojke Partenope (i zove se kao jedna od Odisejevih nimfi) i stvara veliki i raskošan ženski ep. Lišen herojstva, ali prepun neumoljive strasti za slobodom, za gradom Napuljem i svakolikim licima ljubavi, od besmislenih do neizrecivih.

Napolitanci u Sorentinovom filmu, punom očaravajuće vizuelne lepote, posmatrani su i voljeni, razočarani i vitalni. Njihovi talasi melanholije, tragične ironije i potišteni pogledi su pred gledaocima. Vreme koje prolazi nudi ogroman repertoar emocija, a tu je i prelepa glumica Seleste dala Porta kao mlada Partenopa, Stefanija Sandreli kao Partenopa u poznijim godinama i Gari Oldman kao slavni pisac Džon Šiver. A tu je i velika posveta italijanskoj kinematografiji i velikim italijanskim divama..