Rehabilitovan Slobodan Jovanović

Veće za rehabilitaciju Okružnog suda u Beogradu donelo je rešenje o rehabilitaciji predratnog profesora Pravnog fakulteta u Beogradu Slobodana Jovanovića (1869–1958), saopšteno je juče iz Okružnog suda u Beogradu. Rešenjem Okružnog suda utvrđeno je da je ništava presuda Vrhovnog suda FNRJ – Vojnog veća od 15. jula 1946. godine. Jovanović je tom, sada ništavom, presudom osuđen na lišenje slobode s prinudnim radom u trajanju od 20 godina, gubitak političkih i pojedinih građanskih prava u trajanju od 10 godina, konfiskaciju celokupne imovine i na gubitak državljanstva. Okružni sud je konstatovao da je ova presuda ništava od trenutka njenog donošenja i da su ništave sve njene pravne posledice, uključujući i kaznu konfiskacije imovine, a Jovanović se smatra neosuđivanim.

Zahtev za Jovanovićevu rehabilitaciju podneli su Srpska liberalna stranka, Udruženje pripadnika Jugoslovenske vojske u otadžbini 1941–1945, Udruženje političkih zatvorenika i žrtava komunističkog režima, Udruženje književnika Srbije, Advokatska komora Srbije, Omladina Demokratske stranke Srbije i Nada Tomić-Vuković, navedeno je u saopštenju.

"Slobodanu Jovanoviću je suđeno kao potpredsedniku, odnosno predsedniku kraljevske vlade u emigraciji i kao pristalici drugačijih političkih ideja koje su se kosile sa ideologijom čije su pristalice odnele vojnopolitičku pobedu u građanskom ratu, koji se na ovim prostorima vodio istovremeno sa ratom protiv okupatorskih snaga Nemačke i njenih saveznika. Stavljeno mu je na teret i osuđen je za političku, propagandnu i materijalnu podršku antikomunističkim snagama u zemlji. Presuda kojom je Slobodan Jovanović osuđen nespojiva je sa načelima pravne države i rezultat je postupanja političkog pravosuđa postojećeg u vreme njenog donošenja, o čemu svedoče i jezik i terminologija koji su prilikom njenog pisanja korišćeni, postupak u kome je doneta imao je sve odlike političkog procesa (ilustracija tog procesa su i podaci da se u njemu sudilo grupi od 24 lica, da je suđenje trajalo veoma kratko – od 10. juna do 15. jula 1946. godine). U sprovedenom postupku bila su pogažena neka od osnovnih ljudskih prava i temeljni pravni principi kao što su pravo na odbranu i dvostepenost postupka", navodi se u obrazloženju sudskog rešenja koje je potpisala Predsednik veća sudija Marina Govedarica.

Jovanović je, kako je naveo Okružni sud u Beogradu, bio protiv prilaženja Jugoslavije Trojnom paktu, a 27. marta 1941. godine, dok je izvođenje prevrata još bilo u toku, prihvatio je da uđe u vladu koju je formirao general Simović, kako su njegovi savremenici govorili iz "dubokog osećanja dužnosti". Bio je član Vlade Kraljevine Jugoslavije u izbeglištvu i u njenom radu učestvovao do avgusta 1943. godine, dakle prve dve i po godine (u periodu takozvane činovničke vlade 1943–1944. godine nije imao udela i uticaja), s tim što je na čelu vlade bio od 11. januara 1942. godine do 26. juna 1943. godine vršeći i dužnost zamenika ministra vojske u otadžbini, a do tada, kao i nakon toga – do avgusta 1943. godine, bio je potpredsednik vlade.

Jugoslovenska vlada u izbeglištvu prihvatila je Atlantsku povelju, Deklaraciju o savezničkoj solidarnosti u zajedničkoj borbi protiv Nemačke i njenih saveznika, a u januaru 1942. godine i Vašingtonsku deklaraciju. Vlada nije sarađivala sa Silama osovine u borbi protiv partizanskih odreda, a davala je podršku Jugoslovenskoj vojsci u otadžbini i Ravnogorskom pokretu, rečeno je u rešenju suda.

Jovanović je rođen je 1869. godine u Novom Sadu. Od sredine 1872. njegova porodica živi u Beogradu, a 1879. Jovanović polazi u Prvu beogradsku gimnaziju koju je završio 1886. Posle boravka u Minhenu (1886/87) i Cirihu, Pravni fakultet završio je u Ženevi 1890. godine, da bi, potom, godinu dana specijalno izučavao državno pravo u Parizu. Krajem 1891. vraća se u Beograd i u naredne dve-tri godine bio je šef Prosvetnog odeljenja Ministarstva inostranih dela u narodu poznatog kao "Propaganda".

Jovanović je 1897. izabran za vanrednog profesora državnog prava na Pravnom fakultetu Velike škole, a 1899. godine objavljuje do tada najstudiozniju raspravu "Jovan Hadžić, srpski zakonopisac" u izdanju Matice srpske. Za redovnog profesora Velike škole izabran je 1900, a od 1905. Beogradskog univerziteta.

Za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije izabran je 4. februara 1905, a za redovnog 4. februara 1908, dok je 1914. izabran za rektora Beogradskog univerziteta.

Prethodno, bio je šef Pres-biroa pri Vrhovnoj komandi Srpske vojske u Balkanskim ratovima i u Prvom svetskom ratu. Učestvovao je na mirovnoj konferenciji u Parizu 1919, a za rektora Beogradskog univerziteta ponovo je izabran 1920/21. godine.

Izabran je 1928. za predsednika Srpske kraljevske akademije i na toj dužnosti ostao do 1931, a bio je i jedan od osnivača Srpskog kulturnog kluba čiji je predsednik postao 1937. Jovanović je bio profesor Pravnog fakulteta u Beogradu pune 43 godine, do penzionisanja 1940, a bio je i dugogodišnji član Odbora "Srpskog književnog glasnika" i jedan od najuticajnijih njegovih članova.

Preminuo je 12. decembra 1958. godine u Londonu.

M. Galović

-----------------------------------------------------------

Koštunica: Ispravljena nepravda

Predsednik Vlade Srbije Vojislav Koštunica izrazio je juče zadovoljstvo što je Okružni sud u Beogradu rehabilitovao Slobodana Jovanovića. "To je značajna stvar za Srbiju jer smo ispravili nepravdu i vratili dug velikanu srpskog naroda Slobodanu Jovanoviću", navodi se u izjavi Koštunice za medije.

"Kada smo donosili zakon o rehabilitaciji verovali smo da je pravda moguća i da Srbija ne sme da pređe i zaboravi teška ogrešenja i bezakonja koje je počinio komunistički režim", naveo je predsednik vlade. "Za srpski narod Slobodan Jovanović nikada nije bio ratni zločinac i izdajnik zemlje i današnja odluka suda samo je potvrda da država i srpski narod zajedno odaju dužno poštovanje Slobodanu Jovanoviću", naveo je Koštunica.

Beta