Sava grobnica uglednih Šapčana

Šabac – Sveštenici šabačke eparhije, juče, na dan Svete Petke, održali su pomen uglednim Šapčanima, koji su bez sprovedenog sudskog postupka i utvrđene krivice brutalno likvidirani na starom železničkom mostu pre više od šest decenija. Duhovni čin održan je u crkvi Svete Petke, podignutoj 2005, nedaleko od stratišta, na inicijativu potomaka i rođaka žrtava okupljenih u udruženju građana "Most".

Prva ubijanja počela su upravo na Svetu Petku 27. oktobra 1944. godine, četiri dana posle odstupanja nemačkih jedinica preko Save i ulaska partizana u Šabac. Tačan broj građana, koje su tek pristigli pobednici streljali, ili ubili maljem kao "narodne neprijatelje", nikada nije utvrđen (po nekim tvrdnjama od više stotina pa do 2000), a tela je noćima nosila Sava.

Prota Grigorije Babović u svom letopisu vođenom od 1933. godine po nalogu crkvenih vlasti, čiji se original čuva u gradskoj biblioteci (dnevnik je toj ustanovi poklonio novinar "Politike" Boško Babović, protin sin), naveo je spisak od 36 streljanih Šapčana, koji je već sutradan, 28. oktobra, bio istaknut na zidu Okružnog zatvora:

Paroh Paun Prokić, profesor katehizisa Vojislav Pavlović, apotekari Vlada Samurović i Ilija Ranković, trgovac Ivan Dražić, inženjer Aleksandar Bučin, đaci Mile Bečejić i Dušan Longinović, odžačar Miloš Sazdanić, agent Bajić, trgovac Mihailo Antić, kamenorezac Sreten Bujuklić, rentijeri Đorđe Jovanović i Pavle Kurtović, major Dobra Nikolić, profesor Vasilije Kuzenko, okružni načelnik Svetislav Stevanović, učitelj Vladan Dačić, radnici Jovan Ćiber i Toma Vereš, opančar Dragutin Dragašević, učitelj Milan Mihajlović...

Ubijanja su trajala sve do proleća 1945., a o najsramnijem događaju u istoriji grada ćutalo se decenijama, sve do demokratskih promena u Srbiji. Porodicama žrtava nova komunistička vlast u veoma retkim slučajevima je pristala da izda smrtovnice i dobro se potrudila da očisti arhive. U to su se ovih meseci uverile i sudije Okružnog suda u Šapcu, prilikom sprovođenja aktuelnih postupaka o rehabilitaciji, među kojima je veliki broj ubijenih na starom železničkom mostu.

– Crkvu smo podigli na ovom strašnom mestu da se zločin nikada ne zaboravi. Ljudi su ubijani na mostu i drugim znanim i neznanim mestima samo zato što su bili imućniji ili obrazovaniji od onih koji su sebe nazivali oslobodiocima. Potomci žrtava decenijama su morali da se sklanjaju od dželata, koje su sretali na šabačkim ulicama. U crkvi Svete Petke sa ogromnom tugom se sećamo uglednih Šapčana, kojima je Sava zajednička grobnica, i molimo se da se zlo više ne ponovi – rekao je za naš list predsednik Udruženja "Most" dr Živko Topalović.

Na jučerašnjem parastosu žrtvama sa mosta glasno je izgovoreno i više imena nalogodavaca ubistava i neposrednih egzekutora iz zloglasne Ozne. Ovo nije prvo javno pominjanje tih osoba jer su pred nadležnim Okružnim sudom u Šapcu, u postupcima po zahtevima o rehabilitaciji, svedoci takođe navodili ista imena, o čemu je naš list već izveštavao.