Značaj 29. novembra

Danas umnogome zaboravljen, a nekad državni praznik, 29. novembar, Dan Republike, veoma je važan istorijski datum. Tog dana, u jesen 1943 godine, hrabri narod tadašnje Jugoslavije, predvođen Komunističkom partijom, najavio je stvaranje nove, socijalističke države. To je veliki dan kad je ukinuta monarhija, a rođena republika.

Zvanično objavljena kapitulacija Italije, 8. septembra 1943. godine, tada se dosta odrazila na jugoslovenskom tlu, jer je Narodnooslobodilački pokret postigao zapažen moralni uspeh, bez obzira na silovite napade neprijateljskih oružanih formacija. Skoro danonoćno vodile su se žestoke bitke za oslobođenje. U teškoj, krvavoj i natčovečanskoj borbi protiv fašističkog okupatora, boreći se za slobodu, mnogi jugoslovenski partizani i Crvenoarmejci dali su ono najdragocenije – svoje živote. Široka platforma NOB-a, koja je postavljena još u prvim ustaničkim danima, okupila je u svojim redovima ne samo pripadnike svih naroda i narodnosti ondašnje Jugoslavije, već i mnoge strance koji su se opredelili za oružanu borbu protiv fašista. Tako su se, krajem te godine, stvorili politički i vojni uslovi za određivanje budućnosti jedne zemlje.

Tog 29. i 30. novembra održano je Drugo zasedanje Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije, u Bosni i Hercegovini, u Jajcu, u prisustvu 142 delegata iz Srbije, BiH, Crne Gore, Hrvatske i Slovenije. Tada se Avnoj konstituiše kao najviši oblik narodne vlasti i donosi niz veoma bitnih odluka od dalekosežnog značaja za budućnost Jugoslavije.

Taj istorijski događaj izazvao je ogroman odjek u celom miroljubivom svetu i pokazao da su, na prostoru Jugoslavije, partizani jedini pravi i ozbiljni borci protiv fašizma i domaćih izdajnika – četnika, tzv. ravnogoraca. Oslobađajući zemlju od nemačkih, italijanskih i drugih okupatora, odlučni i hrabri borci NOP-a pokazali su celom svetu da, žrtvujući sopstvene živote, postavljaju temelje boljeg i humanijeg političkog sistema socijalne pravde, novog socijalističkog društva.

Vesna Milunović,
dipl. politikolog, Novi Beograd