Obnova starih američkih ekspanzionističkih ideja

Specijalno za „Politiku”

Mauro dela Porta Rafo*

Vareze – Američke aspiracije prema Kanadi datiraju iz davnih vremena, ali je ta ideja i dalje živa kod Donalda Trampa.

„Ući ćete u zemlju koja će postati deo Sjedinjenih Američkih Država. Doći ćete među narod koji će postati vaši sugrađani”, rekao je američki general Aleksandar Smit svojim trupama tokom invazije na Kanadu.

Radilo se o ranim fazama takozvanog rata iz 1812. godine – drugog i poslednjeg sukoba između SAD i Velike Britanije. Taj rat, koji nije zvanično bio objavljen, vodio je tadašnji predsednik SAD Džejms Medison s ciljem da aneksira Gornju Kanadu (današnji južni i delimično severni Ontario). Neki američki političari su smatrali da je to opravdano, iako je postojala bojazan među radikalnijim protestantima zbog aneksije katoličkog stanovništva iz Kvebeka.

Međutim, američka invazija nije uspela. Britanske trupe su uzvratile, stigle do Vašingtona i 24. avgusta 1814. spalile Kapitol i zgradu predsedničke rezidencije, koja će kasnije postati poznata kao Bela kuća.

Tramp sada, uoči svog drugog mandata, ponovo pokreće pitanje integracije Kanade u SAD. On je predložio da Kanada postane „51. savezna država”, zanemarujući činjenicu da je ta zemlja sastavljena od različitih provincija i da je njen zvanični monarh kralj Karlo Treći.

Tramp je čak proglasio kanadskog premijera Džastina Trudoa guvernerom Kanade, što je brzo dovelo do njegove smene sa mesta lidera partije. Sve ovo dolazi od predsednika koji je u predizbornoj kampanji obećao da će smanjiti međunarodno angažovanje SAD.

Što se Grenlanda tiče, interesovanje SAD za tu teritoriju nije novo. Grenland, gde SAD imaju vojnu bazu, odavno je strateški važan za kontrolu severnog Atlantika. Trenutna situacija je pogodna jer se Grenland sve više distancira od Danske, ali grenlandski politički lideri su već odbili bilo kakvu ponudu SAD.

Kada je reč o Panamskom kanalu, on je izgrađen uz velike političke pritiske Teodora Ruzvelta, koji je teritoriju, kasnije poznatu kao Panama, praktično oduzeo Kolumbiji. Kanal je prešao pod kontrolu Paname 1999. godine, nakon sporazuma potpisanog tokom mandata predsednika Džimija Kartera.

Pitanje je da li Trampove ekspanzionističke ideje imaju osnovu u geopolitici ili su proizvod njegovih impulsivnih odluka. Bez obzira na reakcije država koje bi bile uključene i bez obzira na stavove medija i političkih protivnika, ključno pitanje ostaje – da li bi američki narod, odnosno „trampovski pokret”, podržao ovakve poteze svog lidera.

Stara kineska poslovica kaže: „Neka ti bude suđeno da živiš u zanimljivim vremenima”. Zahvaljujući Donaldu Trampu, svakako živimo u takvim vremenima!

*počasni predsednik Fondacije Italija–SAD