Pionirski poduhvat izdavanja epske fantastike

Aranđelovac – Objavljivanje prvog romana epske fantastike na aranđelovačkoj književnoj sceni predstavio je značajan trenutak koji je otvorio nove stranice u razvoju zavičajne književnosti, što su potvrdili i predstavljanje dela u Narodnoj biblioteci „Sveti Sava” i interesovanje čitalačke publike. Književni prvenac Srđana Poljakovića „Paramon” objavljen je u okviru izdavačke delatnosti Udruženja građana „Tragovi” (Aranđelovac), dok su sredstva obezbeđena preko opštinskog konkursa za izbor projekata u oblasti kulture.

Ovaj pionirski poduhvat doneo je svežinu i inovativnost u književnom stvaralaštvu, spajajući biblijske priče, bogatu epsku tradiciju i slovensku istoriju sa elementima fantastike na način koji do sada nije viđen u našoj literaturi. Ideja za nastanak romana potekla je od autorove velike ljubavi prema čitanju kao vrsti eskapizma, jer, kao što kaže dr Zoran Živković, bez čitanja nema ni lepog pisanja.

Delo opisuje ličnu dramu i uzrastanje glavnog junaka, Paramona kao i fantastični svet u kojem se radnja romana dešava. On je donekle baziran na položaju Slovena u Evropi u ranom srednjem veku, ali je stvaran u duhu sadašnjeg vremena. Drugim rečima, biblijska Priča o bludnom sinu preneta je u epski svet mašte.

– Lična drama glavnog lika, Paramona, odvija se kroz niz zanimljivih dešavanja i fantastičnih scena, neophodnih da bi roman postojao, ali je primarna u odnosu na njih. U prvom planu je pohod glavnog junaka, sa jasno definisanim zadatim ciljem, prilikom kojeg se on sreće sa raznim likovima koji imaju važnu ulogu na tom drugom tematskom planu romana, a to je njegov preobražaj od monstruma, ogrezlog u zlu, nazad do ponovo rođenog ljudskog bića. U hrišćanskoj teologiji postoji izraz za to – metanoja. U prevodu sa grčkog ovaj termin znači potpuno pokajanje, odnosno promena uma i srca – objasnio je Poljaković.

Roman je otvorio nove stvaralačke horizonte i proširio granice književnog izraza. Komentarišući poruku dela, autor je kazao da iskazivanjem poruke pisac pretenduje da čitaoce romana uči nečemu.

– Pre bih rekao da roman oslikava šta sam ja naučio, pa pokušao u ovu priču da spakujem, više ili manje uspešno. U nekom smislu, poruka može biti: „Jer kakva je korist čoveku da ceo svet zadobije, a duši svojoj naudi” (Jevanđelje po Marku 8:36) – poručio je autor epskog romana i objasnio da fiktivni svet u kojem se radnja romana dešava zapravo i nije toliko fantastičan jer je u pitanju istorijska mapa Evrope s početka 9. veka na kojoj slovenski narod zauzima gotovo čitav centralni deo kontinenta, a na Balkanu je u veoma neprijatnom kontaktu sa Rimskim carstvom.

Naziv Vendi za narod kojem Paramon pripada u stvari je stari naziv koji su zapadnjaci koristili za Slovene sa kojima su bili u kontaktu. Nemci i danas tako zovu Lužičke Srbe. U zaleđu, na zapadu kontinenta, na toj mapi se nalaze svi oni narodi i plemena od kojih će nastati moderne države zapadne Evrope i to su temelji Poljakovićevog epskog sveta.

– To su neke od geografskih odrednica dela. Pokušao sam da taj fantastični svet u kojem treba da se odvije radnja romana napravim takvim da predstavlja jedan alegorijski prikaz tog istorijskog trenutka kada se jedan mladi paganski, ali vojno superioran narod, susreo sa starom hrišćanskom civilizacijom. Glavni lik, kao kamen temeljac priče, u sebi sadrži ponešto od više likova iz književnosti koju ja poznajem, na primer, Elrik Majkla Murkoka, najviše zbog unutrašnje borbe sa samim sobom i traganja za sopstvenim smislom postojanja, dok u prvim redovima dela podseća na beslovesnu zver koja surovo ubija kao Majkl Majers iz Karpenterovog filma „Noć veštica”. U bitkama njegovo prisustvo je od presudnog značaja, kao Ahilovo u Ilijadi. Nečega ima sigurno i od Kraljevića Marka iz narodne epske poezije. Veoma je originalan, s tim da sam morao da ugradim i deo sebe, kako bih bolje opisao psihološke procese u određenim trenucima romana. Što se ostalih likova tiče, izgleda neverovatno, ali kao da su se sami otkrivali u trenutku kada sam razvijanjem radnje romana dolazio do njih. Kao da su, već formirani, čekali pravi trenutak u mojoj podsvesti – nastavlja priču o svom delu Srđan Poljaković, objašnjavajući da su i oni nastali na bazi drugih likova iz književne, filmske i drugih umetnosti, ali verovatno i stvarnih ljudi koje poznaje i sa kojima živi.

Treba istaći i to da su imena likova i toponima nastajala u skladu sa etnološkim odrednicama sa pomenute istorijske mape.

– Paramon i ostali Vendi imaju stara slovenska imena. Kjovia je jedan od starih naziva za Kijev, Bazileja je od starogrčkog Basilea, što znači kraljevstvo, carstvo. Masalia je starogrčko ime za francuski grad Marselj koji je bio jedna od najudaljenijih starogrčkih kolonija. Akvilijanci su dobili ime po latinskoj reči orao, a njihova imena, Varahil i Mijhael su imena dvojice od sedam arhanđela. Ertmon, Laenert, Anorte i ostali u zamku „Ekskorn” imaju stara imena baltičkih naroda, pruska, estonska, litvanska – podseća autor.

Srđan Poljaković (Aranđelovac, 1973) školovao se u rodnom gradu i na Filološkom fakultetu u Beogradu. Oženjen je, otac dva sina, a živi i radi u Aranđelovcu.

Značaj njegovog književnog prvenca ogleda se u sigurnom iskoraku ka žanru koji je globalno veoma popularan, ali je kod nas još uvek nedovoljno istražen. Zato „Paramon” predstavlja mnogo više od pojave još jedne knjige na tržištu jer čuva vezu sa našom bogatom istorijom, tradicijom i duhovnošću. Udruženje istraživača „Tragovi” prepoznalo je značaj objavljivanja prvog epskog romana u gradu pod Bukuljom, s obzirom na to da pisci ovog žanra svoja dela ostavljaju najčešće u rukopisu, dok je za ljubitelje ovog žanra roman literarno osveženje.