Sastanak sa istinom

Najnovija predstava autora Borisa Liješevića, na sceni Ateljea 212, stilski i žanrovski se nastavlja na njegov prošlogodišnji projekat „Tvoje i moje” (Pozorište „Boško Buha”), u pogledu ogoljenog, direktnog, dokumentarističkog suočavanja aktera sa ličnom prošlošću, sa sećanjima na ožiljke i traume, ali i na trenutke čiste sreće. „Moje pozorište” ide tim putem, ali je u centru pažnje sam autor, Boris Liješević i njegova sećanja, koja izviru iz osnovnog pitanja „Ko sam ja?”, odnosno dubinskog preispitivanja ličnih i profesionalnih izbora (u prethodnoj predstavi su njegova sećanja bila deo celine, mozaika sećanja glumaca iz ansambla).

U ovom, da ga tako označimo, autodokumentarističkom projektu, nastupa i sam autor, u ulozi sebe, odnosno, možda tačnije određeno, bez uloge, bez predstavljanja, on je na pozornici to što jeste, dok ostatak ansambla igra različite uloge, od njega, preko članova njegove porodice, do kolega glumaca, pozorišnih direktora i čistačica (dramaturgija Dimitrije Kokanov). Tako osmišljena, ova predstava je u određenoj meri podignuta na ruševinama tradicionalnog, aristotelovskog pozorišta, koje podrazumeva oponašanje, igranja uloga, mimesis, preuzimajući u jednom segmentu značenje performans arta, gde nema uloga, odnosno, gde su izvođač i lik izjednačeni. Na toj vetrometini nema bega od istine, sakrivanja iza konkretnih i metaforičkih maski, što je izvesno hrabar autorski postupak, donekle nalik predstavi „Solo” Nine Rajić Kranjac, odigranoj pre nekoliko godina na Bitefu, koja je bila inspiracija Liješeviću da krene ovim putem, što saznajemo sa scene.

Pozornica je asketski dizajnirana, u dokumentarističkom maniru, po potrebi se koriste različiti rekviziti, od kreveta, preko bicikla, do kulisa sa ogromnim porodičnim fotografijama (scenografija Saša Ivanović, kostim Marina Sremac). Liješevićeva rediteljska poetika je i ovde prepoznatljiva, određena istinski dopadljivim šarmom i iskrenošću, suptilnim humorom, autoironijom koja je važno sredstvo u kritičkom sagledavanju i razumevanju sopstvenog života. Nebojša Ilić u najvećem delu predstave igra Liješevića, stilizovano, sa distancom, pomalo odsutno, što se može shvatiti kao odraz potrebe za samoanalizom, za razumevanjem prošlosti, za pronalaženjem novih mogućnosti životnih puteljaka i puteva. U par scena, Borisov lik predaje koleginici Ani Mandić, koja predstavlja fragmente sećanja iz detinjstva, uz teatralizovane prikaze dečačke naivnosti. Pored toga, ona stilizovano otelotvoruje i autorov Dar, sa kojim je on u neprestanom sukobu, kao i njegovu privrženu devojku, kasnije i suprugu.

Bojan Žirović unosi nepregledne količine zavodljivog šarma, neusiljene, ležerne komike, između ostalog, u ulozi Borisovog druga Marka iz detinjstva, sa kojim on odlazi na koncert grupe U2 u Budimpeštu, smešnog i zbog pojave koja oživljava kičastu modu iz osamdesetih godina. Branka Šelić igra takođe komički podsticajne, vrlo živopisne likove, na primer, jednu bučnu Mađaricu, čistačicu koja dečake metlom proteruje sa klupe u peštanskom parku gde su našli utočište posle koncerta. Ona igra i Borisovu majku, u različitim situacijama, od zabrinutosti zbog razvoda sa Borisovim ocem, do histeričnog, teatralizovanog hvaljenja sina i njegovih profesionalnih uspeha.

Ovi komički prizori naročito predstavljaju slavlje igre, preplavljujuće radosti homo ludensa koji u tom zanosu mimikrije pronalazi istinski užitak, za sebe, ali i za gledaoce, koji ne mogu ostati ravnodušni pred nesputanom, zaraznom iskrenošću i autentičnošću. Vojin Ćetković odgovarajuće stameno i odlučno igra Borisovog patrijarhalnog, vojnički disciplinovanog i strogog oca koji prilično zapostavlja sina, ne podržavajući naročito njegovu ljubav prema pozorištu. Posle očeve smrti, Ćetković igra i njegovog duha, probuđenog nakon pronalaska njegovih dnevnika koji otkrivaju strasnu ljubavnu vezu sa jednom Rumunkom, izazivajući Borisovu potrebu za komunikacijom sa njim, u sferi imaginarnog.

Za predstavu u celini se može reći da ima elemente psihodrame, scenske igre sa terapeutskim ciljem, zbog učešća autora koji reprodukuje prizore iz sopstvene prošlosti, ali i menjanja uloga drugih izvođača, u njegovom prikazanju. Scene između Borisa i duha njegovog oca se mogu najviše tumačiti kroz vizuru psihodramskih značenja, kada se kroz igranje prizora koji se u stvarnosti nisu dogodili, autor direktno suočava sa svojim dubokim ranama, u ovom slučaju otvorenim zbog nedovoljne bliskosti sa ocem. Taj postupak podrazumeva ogromnu hrabrost, čiji se smisao prenosi i na gledaoce predstave, koji se i emotivno i misaono podstiču, a možda i bude, zbog susreta sa takvim kuljanjem istine.