Raskošna palata u Nemanjinoj

Kada se pođe beogradskom Nemanjinom ulicom uzbrdo iz pravca Železničke stanice ka Slaviji ne može da promakne masivna i lepa zgrada Ministarstva saobraćaja. Ona je nedavno, odlukom Vlade Srbije, proglašena spomenikom kulture. I to veoma zaslužno, jer čuva dah minulih vremena u načinu gradnje u Beogradu.

Inače, ovo zdanje pozamašnih dimenzija nalazi na teritoriji opštine Savski venac, u Nemanjinoj broj 6, i u državnoj je svojini.

Zgrada je građena u periodu od 1927. do 1931. godine, prema projektu arhitekte Svetozara Jovanovića. Koncipirana je kao samostalni objekat pravougaone i izdužene osnove.

Arhitektonski, objekat je oblikovan u eklektičko neoklasičnom duhu sa proporcijama osnovnih masa koje mu daju monumentalni efekat. Zgrada deluje masivno i veoma upečatljivo. Stroga kompozicija fasada sa skladnim oblicima, primena visokih stubova i pilastera predstavljaju je kao klasičan primer postakademskog rešenja u osnovi i u spoljašnjoj arhitekturi. Posebno interesantan detalj je završni motiv u vidu sata – kule iznad centralnog timpanona glavne fasade koju ističu bočno postavljene figure Atlanta.

Izrazita likovnost zgrade postignuta je skulpturalnim ansamblima izvedenim u kamenu čiji su autori Toma Rosandić, Dragomir Arambašić, Živojin Lukić, Lojze Dolinar i Risto Stijović.

Unutrašnji prostor zgrade bio je podređen specijalnoj nameni: duž dugačkih hodnika bile su raspoređene službene kancelarije, kabineti i glavna svečana sala.

Danas se u okviru zgrade nalazi i Železnički muzej koji je osnovan 1950. godine. Njegov ulaz zapazi svako ko se nađe u njegovoj neposrednoj blizini jer je naglašen i doteran detaljima koji zgradu čine jedinstvenom u ovom delu grada.

Za ovaj novoimenovani spomenik kulture može se slobodno reći da je značajno arhitektonsko delo koje ima ne samo građevinsku posebnost već i kulturno-istorijske vrednosti. Spada u vrhunska ostvarenja postakademizma u Beogradu između dva rata. Izgledom kazuje o potrebi da se naglase monumentalnost i reprezentativna arhitektonska forma koja je odražavala težnju nove društvene stvarnosti.

Kao i kod svih spomenika kulture, i u ovom slučaju su predviđene mere zaštite. Tu, pre svih, spadaju očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture, horizontalnog i vertikalnog gabarita, svih konstrukcionih i dekorativnih elemenata, originalnosti materijala i funkcionalnosti zdanja.