Otvoreni „Srpski dani – mesec srpske kulture u Mađarskoj”

U novom zdanju Etnografskog muzeja u Budimpešti 4. septembra otpočela je tradicionalna manifestacija „Srpski dani – mesec srpske kulture u Mađarskoj”, koju pod pokroviteljstvom Predsednika Republike Srpske i Ministarstva kulture Republike Srbije organizuje Eparhija budimska.

Na samom početku programa je upriličen svečani čin investiture, kada je mitropolit budimski Lukijan odlikovan titulom viteza Mađarske od strane zvaničnog mađarskog Reda viteza, kao izraz poštovanja prema ličnosti mitropolita Lukijana, SPC i viševekovnom prisustvu srpskog naroda na tlu Mađarske.

Vladika Lukijan je naglasio da ovu visoku počast ne prima kao ličnu privilegiju, već kao “znak poštovanja prema Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi, našem narodu i našoj duhovnoj i kulturnoj baštini.” Podsetio je da je i njegov pradeda Jovan Pantelić bio vitez, te da ovim priznanjem nastavlja porodičnu tradiciju.

“Naš narod je kroz vekove bio izložen mnogim iskušenjima, ali je ostajao postojan… Mi možemo postojati samo ako ostanemo svoji, ako čuvamo svoj jezik, veru i kulturu – jer je u tome ključ opstanka svakog naroda.“ Poruka mitropolita Lukijana je bila: „Ovaj sabor kulture i duhovnosti nije samo praznik umetnosti, već i svedočanstvo da naš narod živi, stvara i svedoči svoje postojanje u zajednici sa drugim narodima.”

Kultura je poput krošnje drveta ispod kojeg se od oluja čuvaju sve vrednosti

Posle prvog umetničkog dela, nastupa Srpskog kulturnog centra „Venac” iz Budimpešte, svečano se obratio predsednik Republike Srpske Milorad Dodik. Naglasio je da je već treću godinu zaredom pokrovitelj ove manifestacije, koja svedoči prisustvo Srba u Mađarskoj više od 300 godina ali i kulturu srpskog naroda uopšte. Takođe je podsetio da su Srbi na prostore Mađarske došli krajem 17. veka i ostavili značajan trag u kulturi, politici i duhovnom životu.

“Kultura je poput krošnje drveta ispod kojeg se od oluja čuvaju sve vrednosti… Naše krošnje su isprepletene i nadamo se da će tako i ostati”, zaključio je sa svečanim proglašenjem manifestacije otvorenom.

Ministar kulture i inovacija u Vladi Mađarske Balaž Hanko u svom govoru istakao je značaj očuvanja kulturnog nasleđa i negovanja prijateljskih odnosa između mađarskog i srpskog naroda. Naglasio je da je saradnja u oblasti kulture i inovacija čvrst temelj za budućnost zasnovanu na uzajamnom poštovanju i poverenju.

Poverenje i saradnja između naroda

Sandra Božić, potpredsednica Vlade Autonomne Pokrajine Vojvodine, istakla je značaj kontinuiteta manifestacije i partnerstva.

“Činjenica da se ova manifestacija kontinuirano održava pokazuje koliko je značajna Srbima u Mađarskoj… imamo obavezu da podržavamo rad Eparhije i pojedinaca, kako bi Srpski dani bili još značajniji za sve – Srbe ovde, ali i građane Srbije i Republike Srpske.”

Navela je i pozitivan uticaj poboljšanih odnosa između predsednika Srbije i premijera Mađarske na poverenje i saradnju između naroda, i istakla da „Srpski dani” krunišu kulturni i duhovni legat Srba u Mađarskoj.

Svečani deo programa je obuhvatio nastup vokalnih solistkinja Branke Bašić i Lene Ember (SKC „Venac”), kao i baletska koreografija „Smrt i devojka” u izvođenju Luke Dimića, zaštitnog lica ovogodišnjih „Srpskih dana”, i Ester Kovač. Vrhunac programa bio je nastup Gudačkog orkestra Narodnog pozorišta Republike Srpske, pod dirigentskom upravom Dušana V. Uroševića. Posle formalnog dela programa publika je imala priliku da uživa u pratećem programu i pogleda deo izložbe “Pogledi koji traju – srpske crkve u Austrougarskoj na starim razglednicama” Milana Kićevca.

Manifestacija je okupila brojne zvaničnike i goste visokog ranga među kojima su: Željko Budimir, ministar unutrašnjih poslova Republike Srpske, Mikloš Šoltes, zamenik ministra i državni sekretar za odnose sa crkvama i nacionalnim manjinama, dr Dejan Antić, državni sekretar u Ministarstvu kulture Republike Srbije, Ester Vitajoš, državni sekretar za komunikacije i portparol Vlade Mađarske, Anita Kiš Heđi, državni sekretar u Ministarstvu kulture Mađarske, nj.e. Biljana Gutić Bjelica, ambasador Bosne i Hercegovine, nj.e. Aleksandra Đurović, ambasador Srbije, potpukovnik Predrag Zeljković, vojni ataše kao i ambasadori Rusije, Belorusije, Nigerije, Japana, Filipina, Uzbekistana, Kolumbije, Perua, Kipra, Čilea, Vijetnama i otpravnici poslova Kine, Laosa, Brazila i Severne Makedonije, delegacije ambasada Rumunije, Grčke i Hrvatske.