SPC danas slavi Malu Gospojinu

Srpska pravoslavna crkva danas slavi Rođenje Presvete Bogorodice – Malu Gospojinu ili Malu Bogorodicu. Ovaj praznik, upisan u crkveni kalendar crvenim slovom, posvećen je Majci Božijoj i spada u red najvećih crkvenih praznika. Mnoge porodice uzimaju ga za krsnu slavu.

Mala Gospojina spada u red Bogorodičnih praznika i proslavlja se svake godine 21. septembra. Ostali Bogorodičini praznici su Vavedenje, Sretenje, Blagovesti, Uspenje presvete Bogorodice (Velika Gospojina), kao i oni koji obeležavaju sećanje na događaje iz njenog života, kao što su Sabor Presvete Bogorodice, Pokrov Presvete Bogorodice, Polaganje pojasa Presvete Bogorodice i Polaganje rize Presvete Bogorodice.

Scena Roždestva Bogorodice sa Svetom Anom u postelji i novorođenom Marijom u kolevci obavezan je motiv pravoslavnih ikona i srednjovekovnih manastirskih fresaka. Jedan od najstarijih i najbolje očuvanih živopisa sa motivom Roždestva Bogorodice nalazi se u Kraljevoj crkvi u Studenici, zadužbini kralja Milutina s kraja 14. Veka.

Rođena u Nazaretu

Prema “Bibliji”, presveta Bogorodica je rođena u Nazaretu od ostarelih roditelja Joakima i Ane. Po ocu i njegovim precima, bila je od carskog roda Davidovog, a po majci i njenim precima, prvosvešteničkog.

Njeni roditelji u skrušenosti svojoj molili su se Bogu da obraduje starost njihovu kao što je nekad obradovao starca Avrama i staricu Saru, darovavši im sina Isaka. I Bog im usliši želju i ne darova im ne samo ćerku nego i Bogomajku.

“Blagodatna Marija, blagoslovena među ženama, hram Duha Svetoga, oltar Boga Živoga, trapeza hleba nebesnoga, kivot svetinje Božje, drvo najslađegaploda, slava roda ljudskog, pohvala roda ženskog, istočnik devstva i čistote – to beše Bogom darovana ćerka Joakima i Ane. Rođena u Nazaretu, a posle tri godine odvedena u hram Jerusalimski, odakle se vratila opet u Nazaret, da uskoro čuje blagovest Svetog arhangela Gavrila o rođenju Sina Božjeg, Spasitelja sveta, iz njenoga prečistoga i devičanskoga tela”, navedeno je na sajtu SPC.

Presveta Bogorodica je nakon Hristovog rođenja proživela još 48 godina. Nad‌živela je svoga sina, nastavila njegovu misiju i bila svedok mnogih događanja. Poslednjih 15 godina provela je kod svetog Svetog Jovana Bogoslova, Hristovog učenika, kome ju je Hristos poverio na čuvanje. Često je izlazila na Maslinovu goru, sa koje se njen sin vazneo u nebo i tu se molila Bogu, želeći da se i ona tamo preseli.

Narodni običaji

Mala Gospojina je i crkveni i narodni praznik. Od njega su u našoj zemlji počinjale jesenje svadbe, a u poljoprivredi označavala je vreme kada se počinjalo sa oranjem i setvom ozimih useva. Takođe, u to vreme su priređivane i razne stočarske svečanosti.

Mala Gospojina u Šumadiji smatra se velikim praznikom i slavom. Domaćini koji ne slave slavu, odlaze sa porodicom svečano obučeni na raznorazne i mnogobrojne sabore i vašare, koji se održavaju oko crkava, odnosno u crkvenim portama. U Glamočkom polju održava se veliki stočni vašar. Najveći vašari u Srbiji su u Negotinu i Šapcu, od kojih onaj u Negotinu ima vrlo dugu tradiciju.