Povratak Srpske liste i odbrana postojećih lokalnih vlasti u devet od deset opština na Kosovu i Metohiji, gde naš narod čini većinu, uz izgledne šanse da se posle drugog kruga to dogodi i u Klokotu – sigurno je najopipljiviji rezultat lokalnih izbora na KiM. Uprkos opstrukcijama Prištine, hapšenjima, zastrašivanjima i pokušajima zabrane kandidovanja, Srpska lista je apsolutni pobednik izbora u čitavoj pokrajini, jer je osvojila devet mesta gradonačelnika u prvom krugu, a takođe će imati većinu odbornika u skupštinama ovih opština. Prema svemu što se do sada događalo, posebno je dragocen povratak u srpske ruke četiri severne opštine, koje su u poslednje dve i po godine bile na meti albanskih secesionista, ne samo direktno od strane tzv. centralnih vlasti u Prištini, već i njenih nelegitimno izabranih „gradonačelnika” i „odbornika” na lokalu.

Kad je reč o važnosti pobede Srpske liste u opštinama južno od Ibra, treba izdvojiti pobedu u Gračanici, gde su se sve albanske partije prvi put udružile u nameri da preuzmu vlast od Srba, a značajna je bila i izborna trka za Novo Brdo. Bivši predsednik Izvršnog veća Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija Zoran Anđelković kaže da su rezultati lokalnih izbora u pokrajini jasan pokazatelj toga da je srpski narod olovkom ukinuo Kurtijev aparthejd, dajući glas Srpskoj listi. Za naš list navodi da je tokom prethodne dve i po godine u opštinama sa srpskom većinom na snazi bio aparthejd u organizaciji Kurtija i da je to urađeno uz pomoć država Kvinte.

„Sa tri odsto vladati nad 97 odsto Srba na severu Kosova – to ne može drugačije da se nazove nego aparthejd i mnogo je važno da je to ukinuto glasačkim listićima, tačnije olovkom. Izlaznost na ovim izborima pokazuje snagu srpske zajednice na prostoru Kosmeta. Ta snaga i rezultat izbora su značajan poraz pre svega Kurtija i njegovog Samoopredeljenja, ali i onih u centralnoj Srbiji koji su ga podržavali. Ovo je nesumnjivo velika pobeda predsednika Aleksandra Vučića na prostoru Kosova i Metohije, jer je on lično, svojim imenom i funkcijom stao iza Srpske liste i pozvao Srbe da masovno izađu na birališta”, kaže Anđelković.

Lokalni nedeljni izbori delovali su kao da se može mnogo izgubiti i da su Srbi zapravo postali svesni da srpska vlast nije zagarantovana ni u opštinama sa srpskom većinom. Tome ih je naučilo iskustvo iz prethodne dve i po godine na severu, ali takva bojazan postojala je i južno od Ibra, zato što je u svim tim opštinama veštački povećan broj Albanaca. Zato je očigledno koliko su Srbi ozbiljno razumeli ove izbore i glasali su na njima tako da se zapravo strateški obezbedi pobeda Srpske liste.

Novi gradonačelnici, koji su dobili gotovo plebiscitarnu podršku srpskog naroda, imaće mnogo izazova u rešavanju štetnih posledica nastalih napuštanjem institucija i ponašanjem prethodnih albanskih „gradonačelnika”. Jasno je i da će srpske predstavnike zateći malo drugačija situacija nego pre nekoliko godina, s nekim Albancima koji sada tamo rade i sa nekim odlukama koje su u međuvremenu donete. Upravo zbog toga biće veoma važno da se nađe način da se u opštine vrate zaposleni od čijeg rada zavisi funkcionisanje lokalne administracije.

Jedna od glavnih prepreka za vraćanje institucija Srbima može da bude pokrajinsko ministarstvo lokalne samouprave sa sedištem u Prištini, koje ima nadležnosti da verifikuje ili da odbije odluke skupština opština i da spreči njihovu realizaciju. Takođe, može da utiče na ponašanje opština i tako što će izdvajati minimalna sredstva iz budžeta. A bez dovoljno finansijskih sredstava, postavlja se pitanje šta će moći da učine za građane. U ovom slučaju, očekivano je da će država Srbija, kao što je to bilo i do sada, u velikoj meri pomoći srpski narod u pokrajini.

Poslednje dve i po godine potpuno je jasno da su albanski „gradonačelnici”, uz obilatu podršku Prištine, odnosno tamošnjeg režima, pre svega u opštinama na severu, hteli da promene faktičko stanje i nametnu potpuno novi ambijent, još otkad su uz nasilje preuzeli zgrade ovih lokalnih samouprava. A sve to bilo je saučesništvo u eskalaciji, koja je zapravo u srži politike Kurtijevog pokreta „Samoopredeljenje”. Utoliko je važnije to što će uzurpatori lokalne vlasti u četiri opštine na severu Kosmeta za desetak dana napustiti svoje funkcije, posle nedeljnih lokalnih izbora. Njihov mandat biće upamćen po veoma lošim potezima koji su bili nacionalno motivisani i imali su jedinu nameru – da otežaju život srpskom stanovništvu.

Pokušaj otvaranja glavnog mosta u Kosovskoj Mitrovici, što je svojevrsna bezbednosna pretnja zbog mogućnosti etnički motivisanih napada ekstremnih Albanaca, skidanje zastava Srbije s opštinskih zdanja, krečenje grafita i murala na kojima su bile srpske zastave i znamenite ličnosti i „preuređivanje” trgova u bojama kao svojevrsna provokacija – samo su neki od poteza tzv. gradonačelnika koje se „nadovezuju” na sve druge preteće mere i korake sa „centralnog” nivoa u Prištini. Sve što su lokalne nelegitimne vlasti radile bilo je nametanje njihove volje i njihovih želja, nasuprot željama većinskog srpskog stanovništva u ovim opštinama.

Osim toga, imali su „pune ruke posla” da preimenuju ulice koja su nosila srpska imena. Sve i da ima manjih stvari koje su albanski gradonačelnici uradili u korist građana, potpuno su zanemarljive kad se uporede s opštim osećajem nesigurnosti i pritiska. Svojim potezima samo su unosili najviše nemira među srpske građane, pre svega u Severnoj Mitrovici. Jedan od pokušaja u kojem su secesionističke vlasti učestvovale u koordinaciji s Kurtijem i na njegovu inicijativu, jeste otvaranje glavnog mosta na Ibru, kojem su se Srbi odmah usprotivili. Zbog toga most ipak nije otvoren, ali je Priština u neposrednoj blizini izgradila i pustila u rad drugi prelaz za saobraćaj.

Među lošim primerima delovanja ovih „gradonačelnika” jesu i potpisivanja inicijativa za pristup „zajednici albanskih opština”, zatim imenovanje notara isključivo albanske nacionalnosti, kao i to što se svojevremeno nije izašlo u susret zahtevima srpske većine za održavanje vanrednih lokalnih izbora, što bi bio put u raniju smenu ove nelegitimne vlasti. Sve su to stvari koje pokazuju da ti „gradonačelnici” nisu predstavljali duh naroda i volju većine, već isključivo Kurtija i prištinskih institucija.

Prema oceni politikologa Ognjena Gogića, albanski „gradonačelnici” sprovodili su svoje mandate u ograničenom kapacitetu jer lokalne samouprave nikada nisu postavile potreban kadrovski potencijal nakon što su Srbi dali otkaze u opštinskim službama. Gogić za „Politiku” kaže da je očigledno postojao raskorak između rada ovih lokalnih vlasti i zajednice i da su često donošene odluke koje su nailazile na protivljenje lokalnog stanovništva. Opština Severna Mitrovica, po njegovom mišljenju, bila je najkontroverznija po odlukama, ne samo gradonačelnika, nego i odbornika, odnosno skupština opštine.

To se pre svega odnosi na stavljanje na raspolaganje organima centralne vlasti određenih nepokretnosti koje pripadaju opštini, kao što su neke zgrade prepuštene tzv. ministarstvu unutrašnjih poslova Kosova, uprkos tome što su se Srbi jasno protivili. Uklanjanje murala i grafita privuklo je najveću pažnju medija, ali je to samo deo celokupne slike. Oni su, recimo, donosili odluke o komunalnom redu, što je imalo mnogo više uticaja na lokalno stanovništvo, pa su tako ograničavali rad ugostiteljskih objekata, a to je opet bilo upereno pre svega protiv Srba. Takođe, sve opštine su načinile neke korake koji u simboličkom smislu predstavljaju svojevrsnu pretnju, kao što je promena znamenja, zastava, grbova istaknutih na javnim zgradama, očigledno u nameri da isprovociraju i zastraše srpsko stanovništvo.

Masovno iseljavanje Albanaca s Kosmeta

Prema najnovijim statistikama koje je objavio Evropski zavod za statistiku (Evrostat), više od 360.000 građana Kosova i Metohije od 2015. do 2024. godine dobilo je boravišne dozvole u zemljama Evrope. Međutim, najveći broj njih potiče iz perioda kad je Kurti bio na vlasti – od 2020. do 2024. godine, prenosi Demokracija. U tom vremenu čak 210.442 osobe sa tzv. Kosova postale su građani neke od evropskih zemalja. Uprkos hvalospevima premijera privremenih institucija u tehničkom mandatu Albina Kurtija, kao i njegovih ministara i poslanika o „rekordnom ekonomskom rastu”, novim radnim mestima i reformama u mnogim sektorima, a sve bez ikakvih relevantnih statističkih podataka i potvrda, sa Kosmeta su se iselile stotine hiljada ljudi.

Inače, podaci koje je objavio Evrostat ne obuhvataju one koji možda borave ilegalno, niti one koji su emigrirali u Veliku Britaniju, Sjedinjene Američke Države ili Kanadu. Broj građana tzv. Kosova koji su dobili dozvolu za duži boravak u EU po godinama je: 2024 – 38.770; 2023 – 48.937; 2022 – 46.965; 2021 – 43.636; 2020 – 32.134.