Rak grlića materice dvostruko češći na severu zemlje

Subotica, Pančevo – Severnobački okrug prednjači po stopi žena obolelih od raka grlića materice – dvostruko je više slučajeva u odnosu na republički nivo. Prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije, tokom 2022. godine u Srbiji je registrovano 1.060 novoobolelih žena od raka grlića materice, od toga 302 u Vojvodini, a 32 u Severnobačkom okrugu.

Iste godine, od ovog uzroka u Srbiji su umrle 404 žene, 108 u Vojvodini, a šest u Severnobačkom okrugu. Na 100.000 žena u Vojvodini, stopa obolevanja od raka iznosi 13,8, i viša je nego u Republici Srbiji gde je stopa 11,4.

Statistički podaci raščlanjeni po okruzima pokazuju da je stopa pojave raka grlića materice na 100.000 žena najveća u Severnobačkom okrugu gde iznosi 21,2, sa dakle gotovo dvostruko više slučajeva nego na republičkom nivou, a sledi Severnobanatski okrug sa stopom od 19,4 slučajeva. Incidenca pojave oboljenja najniža je u Srednjobanatskom okrugu i iznosi 11,1 i nešto je ispod republičke stope, pokazuju podaci koje je pripremila dr Mirjana Dakić, specijalista socijalne medicine u Zavodu za javnog zdravlje Subotica.

Severnobački okrug uz grad Suboticu obuhvata i opštine Bačka Topola i Mali Iđoš, i prema podacima Instituta za javno zdravlje na ovom prostoru najviša je stopa i obolevanja žena od raka dojke, što je vodeći uzrok smrtnosti kod žena, dok je rak grlića materice na šestom mestu.

Južnobanatski region se po stopama incidencije i mortaliteta nalazi na petom mestu u obolevanju i deseto u umiranju u odnosu na prosečne stope od ove dijagnoze u republici, a u odnosu na žene u ostalim oblastima Vojvodine, region je drugi po broju obolelih i na trećem mestu u umiranju žena od ove vrste maligniteta.

Registar za rak Zavoda za javno zdravlje Pančevo beleži i da je rak grlića materice na četvrtom mestu kada se govori o obolevanju i na petom mestu u umiranju od svih malignih bolesti kod žena, sa 50 novoobolelih i 17 umrlih od ove vrste raka. Podaci dalje pokazuju da sve više obolevaju mlađe žene, najviše uzrasta 45 do 49 godina, ali se bolest registruje već u uzrastu od 30 do 34 godine života.

Pomerila se i granice umiranja, pa je najviše umrlih bilo među ženama od 55 do 59 godina, a smrtni ishodi registrovani su i u uzrastu 35 do 39 godine života, podaci su koji dolaze u Evropskoj nedelji prevencije raka grlića materice. Ovogodišnju nedelju obeležava slogan „Sačuvajte svoje zdravlje”, s ciljem promocije značaja očuvanja reproduktivnog zdravlja i mogućnosti korišćenja dostupnih mera prevencije.

Lekari podsećaju da kada se dijagnostikuje, rak grlića materice je jedan od oblika raka koji se najuspešnije leči, sve dok se rano otkriva. Zato je osnovna poruka svim ženama – rak grlića materice je maligna bolest koja se može sprečiti, žene treba da razmišljaju o svom reproduktivnom zdravlju i da u toku godine odvoje samo jedan dan kada će posetiti svog lekara – ginekologa i obaviti preventivni pregled.

Rak grlića materice je četvrti najčešći rak kod žena u svetu, a na osnovu podataka Instituta za javno zdravlje Srbije, tokom 2024. godine bio je četvrti po učestalosti maligni tumor u obolevanju i šesti po učestalosti u umiranju među ženama u Srbiji. Dijagnoza raka grlića materice postavljena je u naznačenom periodu kod 1.048 žena, a tokom iste godine, 410 žena u Srbiji umrlo je od ove vrste raka.

Osim podizanje javne svesti, jačanje zdravstvene pismenosti i poboljšanje pristupa informacijama i uslugama ključnih za prevenciju i kontrolu tokom celog životnog ciklusa, prevencija podrazumeva i veoma efikasnu HPV vakcinaciju za devojčice uzrasta od devet do 14 godina i skrining grlića materice od 30. godine života, koji u kombinaciji sa blagovremenim lečenjem može sprečiti progresiju do raka grlića materice.