Amerikanci uveli F-35 u bazu Misava u Japanu

MISAVA – 35. lovačko krilo američkog ratnog vazduhoplovstva održalo je u vazduhoplovnoj bazi Misava, u prefekturi Aomori na severu Japana, ceremoniju povodom zvaničnog uvođenja lovca F-35 Lightning II u sastav ove jedinice.

Svečanost, održana 24. aprila, označila je početak nove faze u jačanju američkog vazduhoplovnog prisustva u Japanu, ali i šire u indo-pacifičkom regionu. Prema izvorima iz američkog Ministarstva odbrane, uvođenje F-35 predstavlja „početak sledećeg poglavlja u vazduhoplovstvu pete generacije” i odraz je „kontinuirane evolucije krila” u skladu sa zahtevima misije i potrebom jačanja savezničkih odnosa.

Zvanično uvođenje F-35A u bazu Misava usledilo je nakon ranijih najava da američko ratno vazduhoplovstvo priprema ovaj objekat za stalno raspoređivanje novih aviona. Pentagon je još u julu 2024. godine saopštio plan da u Misavi rasporedi 48 lovaca F-35A, koji bi trebalo da zamene 36 zastarelih F-16CM četvrte generacije.

Vazduhoplovna baza Misava ima poseban značaj jer u njoj deluju i jedinice američkog ratnog vazduhoplovstva i japanskih Vazdušnih snaga samoodbrane. To je ujedno bio i prvi objekat u kojem su japanske snage rasporedile svoje lovce F-35A.

U martu je i Kraljevsko holandsko ratno vazduhoplovstvo iz baze Misava sprovelo prvu vežbu sa lovcima F-35A, učestvujući u obuci sa američkim i japanskim vazduhoplovnim jedinicama. Holandski avioni, međutim, nisu bili stalno stacionirani u ovoj bazi.

Iako je Misava jedini objekat u Japanu u kojem su trajno raspoređeni F-35A američkog ratnog vazduhoplovstva, japanske Vazdušne snage samoodbrane su, prema potvrdama iz aprila 2025. godine, počele da koriste ovaj tip aviona i iz baze Komacu. To je označilo početak postepenog povlačenja starijih lovaca F-15J Eagle iz prve linije upotrebe.

Dolazak prvih F-35 u Komacu 1. aprila predstavljao je prvu veliku promenu u strukturi frontovskih aviona u toj bazi za 38 godina, od uvođenja F-15 početkom osamdesetih godina prošlog veka.

Program F-35, međutim, godinama prate kašnjenja, zbog čega je flota američkog ratnog vazduhoplovstva ostala znatno ispod ranije projektovanog broja aviona. Bivši američki ministar odbrane Robert Gejts je 2011. godine tvrdio da će SAD do 2020. imati 1.100 lovaca pete generacije, a do 2025. oko 1.700 najnaprednijih aviona tog tipa.

Gejts je tada procenjivao da Kina neće imati avione pete generacije pre 2020. godine i da će zaostajanje Pekinga u odnosu na Vašington vremenom samo rasti. Međutim, razvoj kineskog programa pokazao se bržim od zapadnih očekivanja. Kina je prve lovce pete generacije uvela u upotrebu 2017. godine, a potom je ubrzano povećavala broj i unapređivala sposobnosti tih aviona, posebno lovca J-20.

Upravo zato raspoređivanje američkih i japanskih F-35 u blizini kineske teritorije ima sve veći vojno-strateški značaj. Prema navodima istraživača povezanih sa Narodnooslobodilačkom vojskom Kine, krajem 2024. godine sprovedene su kompjuterske simulacije protivvazdušne odbrane, sa ciljem provere sposobnosti odbrane jugoistočnog područja zemlje, uključujući Šangaj, od potencijalnih napada avionima F-35.

U deset rundi simulacija, kako je navedeno, pokazano je da bi ovi avioni mogli biti otkriveni zemaljskim radarima na udaljenosti od oko 180 kilometara, znatno pre nego što bi ušli u domet za upotrebu precizno vođenih bombi, čiji je domet manji od 30 kilometara.

Kineska vojska, osim zemaljske protivvazdušne odbrane, računa i na druge sisteme za suprotstavljanje F-35. Među njima su lovci pete generacije J-20, avioni za rano upozoravanje i kontrolu KJ-500, kao i sve snažnija protivvazdušna odbrana na novim razaračima kineske mornarice.

Dodatno se očekuje i uvođenje sistema KJ-3000 AEW&C, koji bi, prema procenama, mogao da nosi jedan od najmoćnijih vazdušnih radara na svetu. To bi, kako se navodi, dodatno ojačalo kineske sposobnosti ranog otkrivanja i praćenja letelica smanjene radarske uočljivosti.

Kineski J-20, koji takođe ima napredne stelt karakteristike, u Pekingu se posmatra kao važan element odvraćanja. Njegova uloga, prema vojnim procenama, mogla bi da bude i izvođenje iznenadnih udara krstarećim raketama na američke i savezničke ciljeve u regionu, što bi predstavljalo odgovor na rastuće prisustvo F-35 u Japanu.