Nepoznati Sveti Georgije

Novi Sad – Slika našeg čuvenog umetnika Uroša Predića, delo za koje se donedavno nije znalo u naučnoj javnosti, premijerno je predstavljena u Galeriji Matice srpske u Novom Sadu, na izložbi pod nazivom „Uroš Predić u Sentandreji”. Slika sa predstavom Svetog Georgija, zajedno sa dokumentarnim fotografijama i materijalom, izložena je u Sobi za prepuštanje umetnosti GMS do 30. avgusta.

Prema navodima GMS, u vlasništvo Muzeja Srpske pravoslavne eparhije budimske, putem poklona 2023. godine, dospelo je izuzetno vredno delo koje se na osoben način vezuje za Sentandreju i njenu istoriju. Radi se o slici jednog od najistaknutijih srpskih slikara Uroša Predića (1857–1953), koja je nastala 1902. i koju je umetnik poklonio sentandrejskom trgovcu Stevanu Vujiću i njegovoj supruzi Olgi povodom venčanja i porodične slave. Naime, Vujićeva supruga Olga Barić, rodom iz Pančeva, bila je u srodstvu sa Predićem.

Galerija Matice srpske je pre nekoliko godina napravila veliku monografsku izložbu Urošu Prediću, autora dr Igora Borozana i dr Snežane Mišić. Tada su napravljena, po rečima upravnice GMS dr Tijane Palkovljević Bugarski, zaista velika istraživanja i činilo se da su te 2022. predstavili javnosti sve ono što se zna o Prediću.

– A onda se sasvim iznenada, u Sentandreji, pojavila jedna nova slika, delo koje premijerno predstavljamo novosadskoj publici, koje nije samo ikona i predstava Svetog Đorđa, nego i mnogo više od toga. To je delo koje govori o vezama Uroša Predića sa Sentandrejom, o vezama Predića i porodice Vujić, o porodici Vujić i njenom mestu u Sentandreji – rekla je upravnica na otvaranju nove izložbe.

Autori izložbe „Uroš Predić u Sentandreji” su direktor Srpskog crkvenog muzeja u Sentandreji dr Kosta Vuković i muzejska savetnica dr Snežana Mišić. Više o slici govorio je dr Vuković.

– Poznato je da je cvetno doba Sentandreje ipak taj 18. vek, period posle Velike seobe Srba. Tu se formirao jedan bogat, dobrostojeći građanski sloj, a predstavnici tog sloja bili su trgovci. Srba je u 19. veku u Sentandreji bivalo već sve manje i manje, ali mi smo znali za Stevu Vujića, Sentandrejca koji je bio trgovac, a jedno vreme i predsednik crkvene opštine. Jedno vreme imao je radnju na glavnom trgu Sentandreje i sa velikim slovima na mađarskom jeziku bilo je ispisano Radnja Steve Vujića. Međutim, ni slutili nismo da ta porodica krije jedno delo Uroša Predića i da postoje bliske veze između porodice Vujić i porodice Predić. Kada je Rita Vujić, unuka Steve Vujića, poklonila ovo delo muzeju, naša namera je bila da istražimo taj porodični kontekst. Ona je delo Uroša Predića poklonila Srpskom crkvenom muzeju iz tog ličnog segmenta, da ostane sećanje na tu značajnu sentandrejsku porodicu – kazao je dr Vuković.

GMS navodi da je na jesen 2024. predstavljena tematska izložba u Sentandreji na kojoj su, pored slike Uroša Predića, bili izloženi i porodični dokumenti i fotografije Stevana Vujića i Olge Barić.

„Slika Uroša Predića je već više od jednog veka čuvana u Sentandreji i činila je dragoceno blago sentandrejske porodice Vujić. Za postojanje tog Predićevog rada u naučnoj javnosti, sve donedavno, nije se ni znalo, međutim, naporima Muzeja u Sentandreji i zahvaljujući saradnji sa GMS, ova slika biće prvi put izložena u Srbiji i dostupna široj javnosti”, naveli su galeristi.

Kako su ukazali, svako novopronađeno delo Uroša Predića postaje osnov za novu priču koja, zasnovana na bogatoj arhivskoj dokumentaciji i istorijskoj građi, nadopunjuje sliku o srpskom građanskom životu krajem 19. i tokom prve polovine 20. veka.

„Ova izložba tako prenosi priču o jednoj porodici i njihovoj ikoni, kao i o putevima kojima su se – slika i porodica – zajedno kretale kroz vreme i prostor. Takođe, ona svedoči i o visokorazvijenoj svesti potomaka da porodičnu ikonu, koja uistinu predstavlja i nacionalno kulturno dobro, poklone Srpskom crkvenom muzeju u Sentandreji koji baštini i od zaborava čuva srpsku umetnost i kulturu na prostoru današnje Mađarske”, navode.

U godini jubileja dva veka od osnivanja Matice srpske, Galerija Matice srpske je u saradnji sa Srpskim crkvenim muzejom u Sentandreji pripremila dve izložbe. Izložbu „Mat(r)ica za dva veka jubileja”, autora dr Danila Vuksanovića, svečano je otvorena u maju u Sentandreji, a tokom njenog trajanja će se u Galeriji Matice srpske predstavljati izložba „Uroš Predić u Sentandreji”.