Legenda o crkvi sultanije Mare

Vranje – Ovogodišnja istraživanja lokaliteta crkve Svete trojice u Krševici, nedaleko od Vranja, stručnjaci niškog Zavoda za zaštitu spomenika kulture i vranjskog Narodnog muzeja "Bora Stanković" krunisali su značajnim arheološkim otkrićem: ispod aktivnog seoskog groblja pronašli su ostatke ranohrišćanske episkopske bazilike iz 6. veka. Kako objašnjava Toni Češkov, poznati arheolog iz Niša, prema dosadašnjim saznanjima stručnjaka otkriven je episkopski centar, a bazilika pronađena na lokalitetu potiče iz perioda posle Justinijanove obnove.

– Arheološkim istraživanjem otkrili smo da je unutar takozvanog centralnog objekta izgrađena mala srednjovekovna crkva. Prema nekim kazivanjima, crkva je bila zadužbina sultanije Mare, kćerke Đurađa Brankovića i supruge Bajazita Drugog.

Inače, na ovom lokalitetu arheolozi su otkrili i deo srednjovekovne nekropole, a u njoj su pronađene  minđuše i igle za kosu iz 16. veka. Pretpostavlja se da su na tom prostoru nalazio veliki episkopski centar. Način izrade i kvalitet pronađenog nakita, minđuša i igala za kosu potvrđuju da je reč o bogatom srednjovekovnom staništu, razvijenom centru gde je nekada živelo srpsko plemstvo. A deo, možda, dvorskoj pratnji sultanije Mare, kojoj je posle smrti Bajazita Drugog pripala srednjovekovna bogomolja u selu Krševica.

Nakon najnovijeg otkrića arheolozi iz Niša i Vranja ističu da se planira rekonstrukcija srednjovekovnog hrama, kao i pokretanje kampanje za premeštanje nekropole. Na taj način bi lokalitet u Krševici mogao da postane arheološki centar juga Srbije i potencijalna značajna turistička destinacija.

Inače, u blizini ovog nalazišta, kod sela Krševice, nalazi se poznati srpski arheološki lokalitete Kale, koji svojim ostacima potvrđuje da se život na ovim prostorima odvijao u kontinuitetu u periodu od 4. veka pre nove ere do 16. veka. Na ovom lokalitetu pronađeni su i nadgrobni spomenici iz 17. i 18. veka. U to vreme pokojnike su sahranjivali ispod kamenih sarkofaga. Otuda nije slučajno što su arheolozi iz Niša i Vranja pre izvesnog vremena u Krševici , nadomak aktivnog groblja, pronašli i autentični nadgrobni spomenik iz 16. veka. Kako kažu, reč je o dečjem grobu i jedinstvenoj kamenoj ploči koja se nalazi u njemu.