Regiji ne ugrožavaju integritet

Očito je da je između opštine i republike (države) potreban bar još jedan međustepen organizacije administrativne vlasti. To mogu biti okruzi, oblasti, regioni, ali i neki drugi teritorijalni oblici. Smatra se da će u Evropi sutrašnjice u teritorijalnoj organizaciji vlasti dominirati regioni.

Sama ideja regionalizacije na našem području nije nova. Uveliko su je koristili teoretičari ustavnog prava i lideri političkih stranaka u organizaciji nove jugoslovenske države posle Prvog svetskog rata. U novijem periodu oblikovao ju je akademik Miodrag Jovičić, koji je svojevremeno zastupao stav o neophodnosti regionalnog uređenja SRJ, a time i Srbije.

Status regiona bio bi iznad statusa jedinica lokalne samouprave, ali ispod statusa federalnih jedinica. Postojanje regiona deo je procesa demokratizacije. Važan razlog za uvođenje regionalne države je u neophodnosti racionalizacije celokupnog sistema vlasti, a posebno teritorijalne organizacije.

Tri teritorijalne jedinice – država, region i opština – dobijaju svoje konkretne nadležnosti i funkcije. Regioni ne raspolažu sopstvenom državnošću. Oni nisu države. Nemaju svoj ustav, a osnovni konstitutivni akt im je statut, koji se donosi na osnovu ustava i zakona i mora biti saglasan s njima.

Kako ne raspolažu elementima državnosti, regioni se ne mogu baviti mnogim pitanjima koja su u nadležnosti države.

Svi regioni bili bi poimenično navedeni u Ustavu Srbije. Predstavljali bi optimalno zaokružene celine s posebnostima u ekonomskoj, geografskoj i saobraćajnoj strukturi. U ostalim oblastima svaki region bio bi nosilac razvoja određene grane industrije, poljoprivrede, turizma, rudarstva, visokog školstva…

Regioni bi, pri tom, imali samo one nadležnosti koje su im ustavom izričito dodeljene: uređivanje teritorije, ekonomskog razvoja i administracije regiona i službi, utvrđivanje izvora prihoda, upravljanje regionalnom imovinom, industrija regionalnog značaja i zanatstvo, poljoprivreda, stočarstvo, šumarstvo (osim tzv. državnih šuma) lov i ribolov, turizam i ugostiteljstvo, banje i lečilišta, melioracija, vodovodi regionalnog značaja, putevi i mostovi regionalnog značaja, uređivanje prostora, javni radovi regionalnog značaja, zaštita životne sredine, zdravstvene i socijalne službe, prosveta i kultura, muzeji i biblioteke.

Regionalna država uvodi se tamo gde postoje značajni razlozi istorijske, etničke, jezičke, geografske ili ekonomske prirode, koji zahtevaju da se pojedinim područjima zemlje prizna poseban status, veći od statusa jedinica lokalne samouprave najšireg stepena, ali ispod statusa federalnih jedinica.

Prve regionalne države obrazovane su u Italiji Ustavom iz 1948. i u Španiji 1978. godine. Njihove regije nisu ugrozile integritet države. Naprotiv, stabilnost obeju država je ojačana.

Doktor vojnih nauka