Rimljani zauzeli Vipavsku dolinu

Od našeg stalnog dopisnika
Ljubljana – Mačevi, strele, konji vrani, oznojeni ljuti ratnici, lomljava udova, rimske legije… Tako je, ukratko, izgledao spektakl koji su dovitljivi meštani priredili na pašnjaku ispod dvorca Zemono u Vipavskoj dolini, evocirajući bitku koja se tu dogodila pre 1.600 godina, a koja je, tvrde, promenila tok istorije i učvrstila hrišćanstvo u ovim krajevima. Rimejk bitke kod Mrzle (hladne) reke bio je zakazan za prošlu subotu, 20. juna, ali je zbog nevremena, koje je praćeno izuzetno jakom burom koja je gotovo uništila već postavljenu scenografiju, otkazan u poslednji čas da bi bio upriličen pred sedam hiljada gledalaca pet dana kasnije.

Organizator, društvo „Teodosije”, priznaje da se po pitanju toka same bitke nije dosledno držalo istorijskih fakata, ali gledaocima to nije bilo ni važno. Poštovali su trud stanovnika okolnih zaseoka i varošica koji su godinu dana marljivo spremali scenario, sašili stotinak kostima, vešto načinili kulise i ostalu opremu što verniju dobu Rimljana… Povod da vinu svoj kraj u sam vrh slovenačke turističke ponude, jeste „bitka kod Frigida” (hladna reka) koja se zbila septembra 394. godine. Boj je, tvrde, bio preloman za „dalji procvat i razvoj celog Zapadnog sveta”.

Uistinu se radi o zadnjem činu građanskog rata između careva Teodosija i Eugenija u kome su važnu ulogu imali i najamnički vojnici iz varvarskih plemena. Varvari koji su tada živeli u Vipavskoj dolini borili su se na obe strane. Teodosijeva pobeda je, tvrde predstavnici vipavskog društva „Teodosije”, utabala put hrišćanstvu pošto je, iako nadmoćnija, Eugenijeva paganska vojska poražena. Ključnu ulogu u Teodosijevoj pobedi u borbi koja je odnela na desetine hiljada života imala je bura, čuveni vipavski orkanski vetar koji je prema istorijskim analima Eugenijevoj vojsci, ulogorenoj u dolini, tokom odlučujuće bitke oduvala strele, tačnije strele odapete ka Teodosijevim trupama obrnula u vazduhu i usmerila ih u prsa onih koji su ih odapeli, usput im oduvavši i štitove.