Stavljena tačka na dvostruko raskućavanje Srba

Od našeg stalnog dopisnika
Banjaluka – Usvajanjem Zakona o dopunama Zakona o izvršnom postupku, poslanici Narodne skupštine Republike Srpske juče su stavili tačku na sudsku praksu po kojoj su Srbi, uglavnom izbegli iz Hrvatske, gubili imovinu u njoj i imovinu koju su stekli zamenom sa Hrvatima u Republici Srpskoj. Obrazlažući dopunu Zakona o izvršnom postupku, republički ministar pravde Džerard Selman je rekao da su mnogi Hrvati pa i Bošnjaci, koji su zamenili imovinu sa Srbima izbeglim iz Hrvatske, pokretali sudske sporove i tražili poništavanje ugovora o zameni. Sudovi su, na osnovu ratnog stanja kao opšte okolnosti, po pravilu prihvatali njihove zahteve i presuđivali da se učesnicima spora vrati njihova imovina.

Problem je u tome, naveo je Selman, što sudovi u Hrvatskoj ne priznaju presude iz Republike Srpske, tako da su Srbi dva puta raskućavani: ostajali i bez imovine koju su stekli u Hrvatskoj, a koju su novi vlasnici uknjižili na sebe, i bez imovine do koje su zamenom došli u Republici Srpskoj. "Zbog toga je u ovoj oblasti potrebno uspostaviti reciprocitet."

Zakonom o dopuni Zakona o izvršnom postupku sudovi u Republici Srpskoj obustavljaće izvršenje pravosnažnih presuda ukoliko ih strana država ne prizna. Presuda će se moći izvršiti tek kada organima u Republici Srpskoj budu dostavljeni dokazi da je u trećoj državi postupljeno po njoj.

Na prigovore opozicionih poslanika da su dopune Zakona o izvršnom postupku došle kasno, premijer Republike Srpske Milorad Dodik je odgovorio: "Svemoguća međunarodna zajednica forsirala je samo univerzalna prava i time je nanela nepravdu ljudima koji su zamenjivali svoju imovinu u Hrvatskoj za imovinu u Republici Srpskoj. Prema podacima koje mi imamo, trenutno se u republičkim sudovima vodi oko dve hiljade sporova u kojima se traži poništavanje ugovora o zameni imovine".

Posle usvajanja dopuna Zakona o izvršnom postupku, predsednik Udruženja građana "Zajedno do istine" Goran Dražić novinarima je izjavio da je "ispravljena jedna velika nepravda". "Prema našim podacima, oko pet hiljada Srba izbeglih iz Hrvatske zamenilo je svoju imovinu uglavnom sa Hrvatima koji su otišli u Hrvatsku. Deo je, nažalost, ostao bez imovine, tako da su dva puta raskućeni. Da bismo, eventualno, zaštitili njihova prava, organizovaćemo stručnu raspravu koja bi trebalo da odgovori na samo jedno pitanje – da li je, u njihovim predmetima, sudska praksa saglasna sa zakonom. Ako se ispostavi da nije, onda će svi ti ljudi steći pravo da traže vraćanje na pređašnje stanje, odnosno da im se vrati imovina u Republici Srpskoj", kazao je Dražić.

On optimizam crpi iz činjenice da je Vrhovni sud Republike Srpske usvojio dvadesetak zahteva za reviziju pravosnažno završenih sporova, zauzevši stanovište da je u svakom slučaju pojedinačno trebalo utvrditi da li su ugovori o zameni sklapani pod bilo kojim oblikom prinude umesto što su se pozivali na ratno stanje kao opštu okolnost.