Kapija kao Kalemegdanska

Herceg Novi – Majstori kotorske zanatske radionice „Franović” juče su na Sat kulu u starom hercegnovskom gradu postavili drvena vrata, visoka oko četiri metra, sa spoljne strane obložena čeličnim limom. Vrata su nalik onima sa Kalemegdanske tvrđave i na tvrđavi Španjola u Herceg Novom i oživljavaju nekadašnji izgled starog grada. Njihovim postavljanjem, baš u vreme kada grad slavi svoju slavu (15. avgust, Prenos moštiju svetog mučenika arhiđakona Stefana), završena je restauracija Sat kule i počinje nova faza u otkrivanju hercegnovskih znamenitosti.

–Vrata su rađena po autentičnim uzorcima, istraživanjem i upoređivanjem sličnih iz istog istorijskog perioda– kaže Slobodan Popović iz Agencije za izgradnju i razvoj Herceg Novog koja je rukovodila radovima.

Sat kula, podseća Popović, u gornjem delu osmougaona kula, izgrađena je u 19. veku, 1850. godine, na osnovama nekadašnje starije, a donji deo, gde su sada postavljena vrata, gradska kapija sa bedemom, iz 17. je veka.

–Kula je vojna utvrda, a sat su postavile civilne gradske vlasti koje su za to, beleže dokumenti, od austrougarskih vojnih vlasti sa komandom u Kotoru tražile dozvolu na italijanskom jeziku. Zvono na kuli ponovo odzvanja vremenakon 40 godina, ali sada radi elektronski satni mehanizam, dok smo stari ostavili u kuli kao eksponat. Regionalni zavod za zaštitu spomenika iz Kotora sa arhitektom Zoricom Čubrović na čelu nadzirao je radove i uporedo radio istraživanja, tako da je sada sve što znamo u vezi sa Sat kulompristupačno za razgledanje – ističePopović.

U gornjem delu,gde je restauraciju obavila hercegnovska firma „Kosovka devojka”,kula je malterisana, kao prvobitno, a u donjem otkriven je kamen, kao što je bilo i pre četiri veka.

Od Sat kule, najavljuje Popović, prema obližnjoj Potkovičastoj kuli, kao nastavak bedema napraviće se čelična konstrukcija koja će omogućiti obilazak i ove kule. U planuje i da se uz pomoć Društva za arhive i povjesnicu Herceg Novog istraži tunel na istočnom ulazu u stari grad. Tunel je na svom početku godinama služio kao magacin za piće obližnje kafane, a sada je zatvoren. Zatrpan je nakon pet, šest metara i uskoro će početi njegovo otkopavanje. Ovaj tunel ima oko 80 metara, nakon kojih se račva u dva kraka. Jedan vodi u Kanli kulu, a drugi, pretpostavlja se, prema tvrđavi Španjola u gornji grad. Cilj je da se omogući razgledanje utvrđenja i ulazak u Kanli kulu koja se nalazi stotinak metara iznad Sat kule, kroz ovaj stari tunel.

Ispred postavljenih gradskih vrata stajaće dva čuvara u srednjovekovnim kostimima. Počasna straža trebalo bi tu da stoji dva sata dnevno u večernjim satima, a subotom i pre podne u toku cele letnje sezone i za vreme gradskih svečanosti. Ključ od vrata biće dat na čuvanje gradonačelniku Dejanu Mandiću.

Herceg Novi je,inače, u vreme kada ga je 1378. godine osnovao bosanski kralj Tvrtko IKotromanić,najpre nosio naziv Sveti Stefan,ato ime mu je dao ovaj vladar, da bi današnji naziv dobio u vreme Stjepana Vukčića Kosače, poznatog kao herceg Stjepan.

A. Gavrilović