Уметничко „Вишегласје” породице Цурк

Prava je retkost da na jednoj izlozbi upoznamo tri autora razlicitih estetika, godina pa i kultura koji su zapravo jedna velika umetnicka porodica autenticnih umetnika koji u svom domu neguju ljubav prema likovnoj umetnosti i grafici. Ono sto nije recno je da su i Slavica i Franc profesori koji decenijama stvaraju likovnu scenu Nisa, mladim talentima sa istoka i juga Srbije na periferiji daleko od Beograda poput monaha zaljubljenih u carobni svet umetnosti.

U aprilu 1991. godine smo očekivali Inspekciju oružanih snaga sa pozitivnom tremom, koja je prisutna kod uspješnih pred početak aktivnosti. Nema strepnje i straha. Ocjenom inspektora se verifikuje i priznaje rad.Ostvarili smo sve što smo planirali i željeli. Ocjenjeni smo visokom, do tada najvišom vrlodobrom ocjenom, sa pohvalama u tekstualnom dijelu koje gode ali i tjeraju crvenilo u lice. Predstavili smo im okruženje u kojem bitišemo uživajući prednosti koje nam pružaju: položaj, priroda i stanovnici Slovenije. Bili su iznenađeni obilaskom muzeja u Bistri, a poslije završetka predstavljanja Hilandara - umjetnik je sa radošću prihvatio da i inspektore odvede na trosatno krstarenje i obilazak - jedan inspektor je prokomentarisao: - Ovo je neverovatno. Ja Srbin iz Srbije, u Sloveniji od Slovenca Franca Curka iz Vrhnike, u jedinici i kasarni JNA, učim šta je u temeljima moje nacionalne istorije. U Beogradu mi neće verovati.

Riječi dopunjuju ono što se ne vidi na slikama : način života, duh, ponašanje i odnos između sveštenika; rad na restauraciji zastave, pipav i osjetljiv posao očuvanja za buduća pokoljenja stega pod kojim je najveći srednjevjekovni vladar Balkana odnosio pobjede na bojnom polju i stvarao carstvo uređeno Zakonikom koji je ograničavao i njegovu moć. Vrijeme proleti a kad predavač završi i upali svjetlo aplauz spontan, od srca, odjeknu učionicom. Posmatram ozarena lica starješina. Svi smo iznenađeni, jer niko nije očekivao tako temeljito, plastično i upečatljivo predstavljanje prošlosti. Kasnije sam u „Dobročinstvu“, laički rečeno turističkoj agenciji Srpske pravoslavne crkve, saznao da je Franc Curk, restaurator, divan i zanimljiv čovjek koji plijeni pažnju slušaoca, došao u Srbiju i živi u Nišu.

Viktor Razdrh, načelnik vojničkog kluba mi predloži da primim Vrhničanina koji je restaurirao zastavu cara Dušana u Hilandaru na Svetoj Gori. Sitan. Živahan plavokos, kad počne da priča ne može da prestane. Iznosi nam utiske višemjesečnog boravka na Atosu. Predloži da starješinama komande predstavi rječju i slikom manastir koji je utemeljen u srpsko nacionalno biće. Ima nekoliko stotina dijapozitiva i može da se pripremi za trosatno izlaganje. U zamračenoj učionici tridesetak starješina se brodićem približava Svetoj Gori, ploveći pored manastira na obali iz kojih se veličinom i arhitekturom izdvaja Vatoped, a onda kaldrmom, kojom je car Dušan hodio, prilaze Hilandaru kojim dominira pirg (kula) kralja Milutina. Nemanjina vinova loza, čempresi, crkva, biblioteka, trpezarija, ćelije, sveštenici. Drugi prostor i vrijeme od prije sedamsto godina je oko nas.