Albanci formiraju nacionalni savet

Ministarstvo za manjinska i ljudska prava započelo je juče da formira biračke spiskove za nacionalne manjine koji će trajati narednih 120 dana, posle čega će se obaviti izbor nacionalnih saveta nacionalnih manjina u Srbiji, na šta se država obavezala donošenjem Zakona o nacionalnim savetima nacionalnih manjina usvojenim 31. avgusta. Početkom sledeće godine će se, kako najavljuju iz ministarstva, održati izbori za članove ovih saveta (posredni ili neposredni u zavisnosti od broja upisanih birača). Prvi put će predstavnike u savetima birati i albanska nacionalna manjina koja u Srbiji bez Kosova i Metohije, prema popisu iz 2002. godine, ima oko 61.000 pripadnika. Zahtev za formiranje nacionalnih saveta prvi put su podneli i Česi, Aškalije i Slovenci, tako da će sa postojećih 15 i jevrejskom zajednicom koja ima status nacionalnog saveta, u Srbiji biti registrovano 20 nacionalnih saveta nacionalnih manjina.

Uključivanje Albanaca u ovu proceduru (zahtev za formiranje saveta je kao ovlašćeni predstavnik albanske nacionalne manjine podneo predsednik opštine Bujanovac Šaip Kamberi) u ministarstvu ocenjuju kao veoma značajnu.

Državni sekretar Aniko Muškinja-Hajnrih kaže da to može značiti volju Albanaca da sarađuju sa vlastima: „Ranije Albanci nisu pokazivali interesovanje. Posle niza razgovora i poseta promenili su stav”.

Nacionalni saveti, kako objašnjava naša sagovornica, omogućavaju predstavnicima nacionalnih manjina da učestvuju u vlasti u oblasti obrazovanja, kulture, informisanja i službene upotrebe pisma i jezika. „Manjine preko saveta mogu da utiču na izbor članova upravnih odbora u školama u kojima se nastava izvodi na jeziku te nacionalne manjine, da daju mišljenje o kandidatu za direktora, jer u postupku postavljanja ili smene direktora mora da se pribavi mišljenje nacionalnog saveta”, kaže Aniko Muškinja-Hajnrih.

Saveti se, dodaje ona, finansiraju iz budžeta Republike Srbije preko Ministarstva za manjinska i ljudska prava. Iz pokrajinskog budžeta izdvaja se novac za manjine sa sedištem na teritoriji Vojvodine, kao i iz lokalne uprave, odnosno opštinskih i gradskih budžeta.

„Saveti dobijaju mesečni iznos, u zavisnosti od brojnosti, i u zavisnosti od dogovora Koordinacije nacionalnih saveta, zajedničkog neformalnog tela tih saveta”, objašnjava Aniko Muškinja-Hajnrih.
Imaju od 15 do 35 članova, u zavisnosti od brojnosti nacionalne manjine. Najbrojniji je nacionalni savet mađarske manjine jer oko 290.000 Mađara, prema popisu, živi u Srbiji. „Oni, na primer, dobijaju nešto više od milion dinara mesečno”, kaže naša sagovornica.

Iako su tražili pravo na osnivanje nacionalnog saveta nacionalnih manjina, građani Srbije koji se izjašnjavaju kao Jugosloveni, a takvih je, kako kažu u ministarstvu, 80.000, nisu podneli zahtev i time poštedeli nadležne teškog zadatka da donesu odluku da li da se i Jugosloveni priznaju kao nacionalna manjina.