Obnovljen atelje majstora

U godini kada proslavlja 40 godina postojanja, Muzej Paje Jovanovića je obnovljen i juče je svečano otvoren u prisustvu novinara i ličnosti iz sveta kulture, a od danas, od 11 časova, dostupan je svim ljubiteljima umetnosti. Radno vreme muzeja (Kralja Milana 21) za posetioce je od utorka do petka od 11 do 19 sati, a subotom i nedeljom od 11 do 17.

Nije slučajno što je ovaj muzej svečano otvoren upravo juče, na Dan Muzej grada Beograda (106 godina postojanja), u čijem sastavu se i nalazi. Istom prilikom gradski muzej je predstavio i vodič Muzeja Paje Jovanovića, čiji je izdavač. Ne treba zanemariti ni činjenicu da se sve ovo steklo u godini u kojoj se obeležava 150 godina od rođenja poznatog srpskog slikara.

Mada će, kako je istakla i direktorka Muzeja grada Beograda Danica Jovović-Prodanović, Muzej Paje Jovanovića da zablista punim sjajem tek kada bude preseljen u novu zgradu gradskog muzeja koja će prema planu biti rekonstruisana za pet godina, sada je to takođe izuzetan prostor u kome ljubitelji umetnosti mogu da uživaju.

Prema rečima Jasne Marković, kustosa Muzeja grada Beograda, u Muzej Paje Jovanovića prenet je autentičan ambijent umetnikovog ateljea iz Beča u kome je stvarao i gde je i umro 1957. godine. Uz slike, tu su i delovi stilskog nameštaja: komode iz 18. veka, kamini od žutog i ljubičastog mermera takođe iz 18. veka, ogledalo s pozlaćenim ornamentisanim okvirom (19. vek), naslonjače iz 18. i 19. veka, portal iz 16. veka, dok je na štafelaju izložena njegova poslednja slika: buket crvenih ruža.  

Tu je i zbirka „slikarskih rekvizita” (staro oružje, nakit), paleta i slikarske četke, zatim skulpture Enžalbera, Falgijera i antičke replike iz 19. veka, lični i porodični arhivski fond, rukopis „Memoara”, privatna pisma poznanika i rođaka, fotografije, biblioteka… Prema rečima Jasne Marković, mnogo arhivskog materijala i prepiske sačuvano je zahvaljujući supruzi Paje Jovanovića Hermini Jovanović.

Kolekcija slika u muzeju predstavlja izuzetan spomenički fond. U muzeju se čuva 211 umetničkih dela ovog slikara. Stalna postavka Muzeja Paje Jovanovića je svedočanstvo o ambijentu u kome se dešavao umetnički čin, o susretima sa važnim istorijskim ličnostima, kao i o vremenu i umetnosti koja je u njemu nastajala, kaže Jasna Marković, koja je i autor teksta u vodiču kroz Muzej Paje Jovanovića. Postavka uključuje i slike sa istorijskim temama, poput najmonumentalnijeg dela ovog slikara „Krunisanje cara Dušana”.

Mada je, kao što je poznato, Paja Jovanović život proveo kao građanin velikih evropskih metropola (Beča, Londona, Minhena i Pariza), ostao je odan svojoj zemlji i Beogradu. Rođen je u Vršcu 1859. godine, a umetničku akademiju je završio u Beču kao stipendista Matice srpske, tako da je u Beograd je prvi put došao 1910. godine na poziv kralja Petra Prvog Karađorđevića.

Utiske o svom prvom susretu sa srpskom prestonicom opisao je sledećim rečima: „Za malo dosade na granici – pregled carine i pasoša – bogato si nagrađen kada voz sa grmljavinom protutnji savski most, a Beograd u zraku jutarnjeg sunca, kao zlatom obasut pojavi se pred tobom…”

Beograd, u kome se pojavio kao već oformljen umetnik, priznat na evropskoj likovnoj sceni, ostao je grad kome se Paja Jovanović uvek vraćao, a 1950. godine je započeo prepisku sa upravom Muzeja grada Beograda oko svoje likovne ostavštine i otvaranja legata. Želeo je da Beogradu ostavi „ono što bi vredelo čuvati” od njegovog rada i alata kako bi se napravio jedan atelje, soba majstora, zanimljiva za gledaoce koji bi želeli da više saznaju o njemu i njegovom delu. Sada je ta soba majstora dostupna svim ljubiteljima umetnosti.