Udar na monopol transfera novca

Komisija za zaštitu konkurencije utvrdila je da su Eki transfers i Tenfore, kao zastupnici kompanije Vestern junion, zloupotrebili dominantan položaj na tržištu prekograničnog brzog transfera novca između fizičkih lica bez otvaranja računa.

Komisija je završila postupak (pokrenut po službenoj dužnosti) donošenjem rešenja kojim je utvrdila da su navedeni zastupnici zloupotrebili položaj na relevantnom tržištu novca na teritoriji Srbije, ugovaranjem ograničenja u mreži ugovora o saradnji (podzastupstvu) zaključenim sa 24 poslovne banke, sa mogućnošću automatskog produženja. Time su, po mišljenju Komisije, sprečili i ograničili konkurenciju, odnosno ograničili tržište i tehnički razvoj na štetu potrošača.

Komisija je u postupku utvrdila da Vestern junion ima ukupno četiri zastupnika za teritoriju Republike Srbije – Eki transfers, Tenfore, Sosijete ženeral banka Srbija i Banka Poštanska štedionica. Od pomenuta četiri, samo dva zastupnika su zloupotrebila dominantan položaj – Eki transfers i Tenfore, jer su samo oni razvili mrežu dugoročnih podzastupničkih ugovora sa bankama zaključivanjem ugovora o saradnji (podzastupstvu) sa 24 od ukupno 32 banke na teritoriji Srbije.

Komisija je ocenila da zloupotrebu ne predstavlja zaključivanje pomenutih ugovora, već ugovaranje restriktivnih odredbi kao što su „obaveze u pogledu lojalnosti” („ekskluzivnost”),koje se odnose na period važenja ugovora i na određeni period nakon isteka/raskida ugovora (u trajanju od tri do 18 meseci, u zavisnosti od banke). Pomenute odredbe definišu obavezu banaka da u vreme trajanja ugovora i u određenom periodu posle isteka/raskida ugovora, neće pružati usluge brzog transfera novca konkurenata Vestern juniona. Pored navedenog, u većini ugovora koje je zaključio Eki transfers, predviđena je dodatna obaveza banke da u slučaju nepoštovanja ove ugovorne odredbe plati određen novčani iznos na ime kaznenih penala.

Prema oceni Komisije, ugovaranjem „obaveze u pogledu lojalnosti“, odnosno „ekskluzivnost“, dugoročno se vezuju poslovne banke za zastupnike Vestern juniona. Ugovaranjem obaveze plaćanja novčanih penala u slučaju kršenja preuzetih obaveza o lojalnosti, banke se dodatno destimulišu da raskinu ugovor sa zastupnikom Vestern juniona, odnosno da zaključe ugovor sa konkurentom. Na taj način se sprečava pristup postojećih ili potencijalnih konkurenata bankama koje bi mogle biti angažovane i od strane drugih kompanija specijalizovanih za brzi transfer novca, odnosno stvaraju se dodatne barijere za ulazak na tržište, na kome su već prisutne izrazite regulatorne i druge barijere.

Ovakvim ponašanjem Eki transfers i Tenfore su konkurentima Vestern juniona onemogućili pristup jedinom mogućem „kanalu” za pružanje ovih usluga, odnosno bankama, tako da se korisnicima uskraćuje mogućnost izbora između različitih ponuđača iste ili sličnih usluga, po nižoj ceni i pod povoljnijim uslovima, a izostaje i cenovna konkurencija između različitih ponuđača istih ili sličnih usluga u odnosu na provizije banaka kao podzastupnika.

Značaj raznovrsnosti ponude usluga prekograničnog transfera novca za građane Srbije proizlazi iz činjenice da je Srbija zemlja sa izrazito velikim brojem emigranata, o čemu svedoči i podatak da najviše novca dolazi upravo iz zemalja u kojima je srpska dijaspora najbrojnija. Podaci Svetske banke pokazuju da od ukupnog priliva novca u Srbiju, zvaničnim kanalima stigne svega jedna četvrtina, dok preostale tri četvrtine pristignu fizičkim prenosom novca od strane rođaka, prijatelja ili vozača autobusa upravo zbog ograničene ponude bržih, sigurnih i jeftinijih usluga transfera novca na domaćem tržištu.

Svojim rešenjem, Komisija je naložila zastupnicima Eki transfers i Tenfore da sa bankama zaključe anekse ugovora kojima će se izmeniti postojeći ugovori, tako što će brisati sve restriktivne odredbe kojima se banka dugoročno i isključivo vezuje za pružanje usluge Vestern junionu.