Čudesni mališan zlatne kose

Ove godine obeležava se šest decenija od objavljivanja francuskog izdanja kratkog lirskog romana "Mali princ" Antoana de Sent Egziperija. Dirljiva alegorična priča o prijateljstvu i čovečnosti nastala je na predlog jednog američkog izdavača tokom Egziperijevog emigrantskog boravka u Njujorku. Pre izdanja čiji se jubilej slavi, "Mali princ" se pojavio 1943. na engleskom i francuskom jeziku u SAD. Obimom neveliko, ovo je delo već decenijama jedna od omiljenih knjiga čitalaca različitih generacija, ali i nadahnuće brojnim filmskim i pozorišnim umetnicima.

Francuski pilot i ratni letač, esejista i pesnik, Antoan de Sent Egziperi rođen je 1900. u gradu Lionu, čiji aerodrom danas nosi ime "Mali princ". Iako je živeo svega 44 godine, njegova biografija prepuna je avantura: preletao je Kordiljere i Ande, stropoštavao se u Sredozemno more i na planine Gvatemale, nestajao u pustinji... Iz ovih iskustava, zbog kojih je često rizikovao život, Egziperi je crpeo inspiraciju za svoje književno stvaranje. Od prvog njegovog romana "Južna poštanska služba", objavljenog 1929, do posmrtno štampane "Tvrđave" 1948, let i pustinja predstavljaju ključne metafore Egziperijevog doživljaja čoveka i sveta.

Vladar majušne planete

Sinonim za njegovo stvaralaštvo je upravo univerzalna bajka "Mali princ". Jednostavno ispričana i ilustrovana crtežima samog pisca, dostupna podjednako deci i odraslima, ova knjiga je prerasla u humanističku parabolu o najvišim životnim vrednostima. Susret

pilota, čiji se avion pokvari u pustinji, i čovečuljka, vladara male planete, sadrži priču o plemenitom, naivnom i dečjem pogledu na svet, ali je to i priča o ljubavi, prijateljstvu i odanosti. Mali princ, vladar majušne planete, ne razume sebičnost, taštinu i strogost odraslih koje sreće na drugim planetama. Odnos poverenja uspostavlja sa pilotom i mudrom lisicom, u čijim rečima je pouka ove univerzalne bajke: "Čovek ispravno vidi srcem; ono što je bitno oku je nevidljivo." To je, verovatno, najviše citirana rečenica iz "Malog princa".

O ogromnoj popularnosti ove knjige govori i podatak da je, posle Biblije i Kapitala, najprodavanija na svetu. Prevedena je na više od 160 jezika i dijalekata, a prodata u 80 miliona primeraka, od čega 11 miliona u Francuskoj, gde je proglašena "knjigom veka". Ovaj kratki roman doživeo je više od 500 izdanja u svetu, a na sajtovima naših izdavačkih kuća može se videti da su rasprodati i najnoviji prevodi, što govori o neumanjenom interesovanju čitalaca za ovo delo.

Sadržaj "Malog princa" inicirao je brojne televizijske i filmske projekte od pedesetih godina naovamo, od kojih je najpoznatija holivudska verzija iz 1974. nominovana za dva Oskara.

Na jesen kod nas

Francuska producentska kuća Pathe najavila je još 2004. godine rad na animiranom filmu po ovom slavnom Egziperijevom tekstu. Na scenama pozorišta širom sveta, i kod nas, već decenijama se postavljaju dramatizacije "Malog princa". Jedna od najpoznatijih pozorišnih postavki kod nas datira iz 1985. Na sceni Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu, u režiji čileanskog reditelja Karlosa Medine, glavne uloge ostvarili su Branislav Lečić i Ljiljana Međeši. Upravo ovih dana i Anja Suša je najavila postavku "Malog princa" na jesen, na sceni pozorišta "Duško Radović".

Fenomen Egziperijevog dela različito se manifestovao kroz svoju višedecenijsku recepciju. U skoro svim delovima sveta postoje društva poštovalaca pisca i romana, a razne ustanove, manifestacije i udruženja nose ime slavnog junaka Antoana de Sent Egziperija. O

Na žalost, pisac nije imao priliku da doživi svetski uspeh svog dela. Poginuo je kao ratni pilot, pod nerazjašnjenim okolnostima, iznad Sredozemnog mora 1944. godine, samo par nedelja posle objavljivanja američkog izdanja "Malog princa". Na poslednjoj strani svog kratkog romana Egziperi je zamolio čitaoce da, ukoliko prepoznaju dečka zlatne kose koji se smeje, napišu da se vratio. Pre nekoliko godina jedan od vernih čitalaca, Žan-Pjer Dejvids, napisao je knjigu "Povratak Malog princa" (izdanje "Narodna knjiga–Alfa", 1998) i oživeo Egziperijevog čudesnog junaka dečjeg romana – posvećenog odraslima.